تأثير ازن بر پوست

شمسي راحمي

دانشكده پرستاري و مامائي حضرت فاطمه (س)

گزارش اثرات مخرب دوده و آلودگي هوا بر انسان از قرن 14 شروع شده است كه بسياري از بيماري هاي انسان را به آلودگي هاي شديد محيطي ارتباط مي دهند. يكي از تركيبات هواي آلوده ازن (O3) مي باشد. تشكيل ازن در جو و در سطح زمين به وسيله NO2 كه از اگزوز اتومبيل ها, كارخانجات و منازل بوجود مي آيد تشديد مي گردد.

پوست انسان به آساني در مقابل ازن اتمسفر قرار مي گيرد. لايه خارجي پوست كه اپيدرم نام دارد بيشتر از سلولهاي Keratinocytes تشكيل شده است و لايه خارجي اپيدرم (Sc)Stratum Corneum ناميده مي شود. Sc لايه محافظ پوست است كه نه سلول زنده ونه عصب دارد.

پوست براي انجام عمل محافظت, داراي يك شبكه آنتي اكسيدان هاي آنزيمي و غيرآنزيمي مي باشد. ميزان آنتي اكسيدان هاي محافظ در اپيدرم بيشتر از لايه داخلي پوست (درم ) مي باشد. اما Sc اولين سطح آسيب پذير در مقابل ازن مي باشد. غلظت آنتي اكسيدان ها در سطوح بالاي Sc كمتر از سطوح پايين تر از آن است, در نتيجه PO2 در لايه هاي بالاي Sc بيشتر از لايه هاي پايين تر مي باشد. كه خود مي تواند عاملي براي ايجاد اثرات اكسيد كنندگي(Oxidative stress) باشد وتأثير آنتي اكسيدان هاي پوست را نيز كاهش دهد. تجربيات آزمايشگاهي بر حيوانات نشان داده است كه تاثير آنتي اكسيدان ها  بيشتر در لايه هاي سطحي اپيدرم مي باشد, به نحوي كه اگر پوست در مقابل 1ppm ارزن براي مدت دو ساعت قرار گيرد,تركيبات آنتي اكسيدان ها كاهش چشمگيري خواهند داشت علاوه بر تأثير ازن بر آنتي اكسيدان ها, ازن نيز اثر مخرب برمواد چربي و پروتئين هاي Sc دارد. دراين مقاله تأثير ازن, اشعه ماوراء بنفش بر پوست و نحوه تغيير در آنتي اكسيدان ها و تركيبات آن, همچنين نحوه محافظت پوست مورد بحث قرار خواهند گرفت.