تنها يك سلول براي همه

شيرين رهنما

شيراز- دانشكده پرستاري و مامائي حضرت فاطمه (س)

Me sen chymal stem cell بافت پيوندي جنيني است كه بيشترين بخش در ميان پوست (Mesoderm) را تشكيل مي دهد. جنين در ابتداي تكوين از سه لايه تشكيل شده است درميان پوست كه در جريان رشد منشأ تشكيل ماهيچه ها, خون, بافت هاي استخواني و… مي شود و دو لايه ديگر كه عبارتند از «برون پوست» و «درون پوست» «سلولهاي پايه اي بافت پيوند» MSC)ها) را از مغزاستخوان بزرگسالان بدست مي آورند. مطالعات مربوط به اين كشف علمي در شركت «اوزيرپس تراپوتيكز» (در بالتيمور) و مؤسسه سرطان شناسي دانا فاربر (در بوستون) انجام شده است و نتايج تحقيقات نشان داده است كه «اين سلولهاي پايه اي بافت پيوندي MSC)ها) فاقد آن نشانگرهاي روي سطح سلولها هستند كه سبب مي شوند بدن سلول پيوندي را پس بزند جتي وقتي كه اين سلولها مرحله تمايز و تخصصي شدن را پشت سر مي گذارند و بصورت استخوان يا چربي درآيند باز هم آن نشانگرها را ندارند»

طبق نتايج پژوهش در دانشگاه «مك گين» كانادا تا بحال به 100نفر MSC هائي داده شده كه خانواده شان اهدا كرده بودند برخي از اين اعضا خانواده از لحاظ ژنتيكي چندان هم با افراد «گيرنده» خوانائي و سازگاري نداشتند و بعضي از اين سلولها را به بيماران سرطاني دادند تا مغز استخواني را كه براثر درمان تخريب شده بودند ترميم كنند. از باقي سلولها هم براي توليد استخوان آرواره استفاده كرده اند و طبق پيامد اين مطالعه چهار سال از اين پيوندها گذشته و هنوز هم بدن گيرندگان سلولها, پيوندي را پس نزده است.

بنظر مي رسد كه MSC)ها) چنان خوب خود را از تيررس سيستم ايمني پنهان مي كنند كه تنها به مناطق آسيب ديده و سرطاني روانه مي شوند پژوهشها تا اينجا نشان مي دهد كه بيمارستانها مي توانند حتي ذخائري از MSC را براي پيوند فوري به بيماراني كه مثلاً دچار حمله قلبي شده اند فراهم آورند زيرا اين سلولها مي توانند فوراً وارد عمل شوند و آسيب وارد شده را ترميم كنند. همه ما انسانها در بدن خود ذخيره اي از سلولهاي پايه اي بافت پيوندي (LMSC) را داريم اما با بالا رفتن و سال تعداد آنها به شدت كاهش مي يابد . با اين همه دستيابي به اين سلولها نسبتاً كار ساده اي خواهد بود. البته نمي توان با كشت دادن MSC مقدار زيادي از آن بدست آورد. اما از يك مغزاستخوان اهدائي مي توان آن قدر از اين سلولها توليد كرد كه براي درمان ده هزار نفر يا بيشتر كافي باشد و بنابراين با مطرح شدن «همسان سازي» (كلونينك ) راه حلهاي تازه اي براي جايگزيني اعضاي فرسوده انسان پيشنهاد شده است كه يكي از اين راهها استفاده از «سلولهاي پايه جنيني» است و سرانجام مي توان بسياري از بيماريهاي علاج ناپذير و سرطانها را معالجه كرد.