بحران انعقادي منتشره درون عروقي و اقدامات پرستاري
فرشته دهقان راد
دانشگاه علوم پزشكي شيراز, دانشكده پرستاري و مامائي حضرت فاطمه (س)
انعقاد منتشره درون عروقي (DIC) عبارت است از فعال شدن منتشر پديده انعقادي كه سبب كاهش عوامل انعقادي در خون مي باشد. DIC زماني رخ مي دهد كه مكانيزمهاي تشكيل لخته خون در تمام بدن فعال شوند. لخته هاي كوچك در تمام بدن تشكيل مي شوند و در نهايت عوامل انعقادي به مصرف مي رسند و براي تشكيل لخته در نواحي صدمات بافتي در دسترس نخواهند بود. DIC يك اشكال متشكل از اختلال ترومبوتيك و خونريزي است و عفونت خون , سرطان, صدمات شديد و موقعيتهاي اضطراري مامايي از عوامل توسعه اين اختلال مي باشند. وضعيتهاي باليني كه خطر DIC را افزايش مي دهند شامل كاهش فشار خون, هيپوكسمي, اسيدوز اختلال در عملكرد كبد مي باشند. بقاء بيمار به تشخيص سريع و درمان علائم و علت بوجود آورنده بستگي دارد. اولين علت مشهود خونريزي است. خونابه از نواحي ورود سوزن هاي درون وريدي, خونريزي واضح از زخم هاي جراحي و لوله هاي درناژ, خونريزي مجاري گوارشي, ادراري تناسلي, يا خونريزي در سيستم عصبي مركزي. علامت ديگر DIC كه وضوح كمتر دارد ترومبوز است. لخته هاي كوچك سبب بسته شدن مويرگها مي شوند. نارسايي كليوي, نارسايي تنفسي, درد شكم, گيجي و تشنج از علائم ايسكمي در ارگانها محسوب مي شوند. نتايج آزمايشگاهي بهترين دليل DIC مي باشند. افزايش زمان پروترمبين و ترومبوپلاستين, كاهش شمارش پلاكتها و سطوح فيبرينوژن و افزايش محصولات ناشي از شكسته شدن فيبرينوژن از يافته هاي شايع مي باشند. درمان بايد سريعاً و با جديت انجام شود. بررسي كفايت راه هوايي تنفس و جريان خون اولين اقدام است. اشباع اكسيژن و ميزان گازها خون شرياني بايد مانيتور شوند و در صورت نياز به حمايت تهويه اي انجام شود. برطرف كردن عامل بوجود آورنده بهترين شانس بهبودي را براي بيمار فراهم مي كند. پيشگيري از هيپوولمي و كاهش فشار خون از اولويتهاي مهم است. جايگزيني عوامل انعقادي از جمله پلاسماي تازه يخ زده, كرايو و پلاكت بايد صورت پذيرد. در صورت عدم خونريزي تجويز هپارين با وزن مولكولي كم مي تواند به شكسته شدن چرخه DIC از طريق متوقف كردن توليد ميكروكلاتهاي جديد كمك نمايد. هر 4 ساعت يكبار بررسي هاي انعقادي انجام و نتايج با هم مقايسه شوند. وضعيت هوشياري عملكرد كليوي قلبي ريوي و وضعيت پوست را دقيقاً مانيتور نماييد. از انجام غيرضروري تزريقات يا اقدامات ديگري كه ممكن است سبب خونريزي يا كبودي و هماتوم شود اجتناب كنيد. در حاليكه مراقبتهاي اوليه را براي بيمار انجام مي دهيد احتمال خونريزي را در نظر داشته باشيد. از عوارض مهم بيماري مي توان به خونريزي هاي شديد, سكته مغزي و ايسكمي ارگانها اشاره نمود. دستيابي به نتايج موقيت آميز براي بيمار مبتلا به DIC منوط به در دسترس بودن يك پرستار مسئول تمام جنبه هاي مراقبت پرستاري مي باشد. يك مراقبت دهنده دائم نه تنها علائم مانيتور مي كند بلكه تمام دورنماي بهبودي را نيز در پيش رو دارد. تداوم مراقبت مي تواند سبب تسهيل شناخت علائم و نشانه هاي بدتر شدن وضعيت بيمار شود. پرستار مراقبت ويژه با داشتن زمينه دانشي جامع و مهارتهاي بررسي مي تواند عوارض احتمالي را مانيتور و پيشگيري نمايد. با انسجام تئوري و عملكرد , پرستار در ارتقاء مراقبت كيفي بيمار مبتلا به DIC موفق خواهد بود.