اختلالات انعقادي در صدمات مغزي تروماتيك
سكينه غلام زاده
دانشگاه علوم پزشكي شيراز-دانشكده پرستاري و مامايي حضرت فاطمه (س)
كوآكولوپاتي يك عارضه شايع در بيماران مبتلا به صدمات مغزي ناشي از تصادف مي باشند. شيوع كوآمولوپاتي بعد از ضربه به سر بين 3% تا 63% گزارش گرديده است. اين عارضه بخصوص بعد از صدمه به بافت پارانشيم مغز ايجاد مي گردد. تصور مي شود كه ترومبوپلاستين كه يك فاكتور مهم انعقادي است به مقدار زيادي در بافت پارانشيم مغز موجود است. زماني كه بافت مغز دچار صدمه مي شود اين فاكتور آزاد شده و با فاكتور 7 انعقادي متصل و باعث فعال شدن سيستم انعقادي و طولاني شدن PT شده و در نهايت با فعال نمودن فاكتور 10 پروترومبين به خونريزي و DIC منجر مي گردد و در نتيجه فرد علائم اختلال در عملكرد ريوي, خونريزي گوارشي, خونريزي در محله صدمه به بافت پارانشيم مغز, ترومبوزيس در عروق خوني كوچك را نشان مي دهد. گزارشات زيادي مبني بر ارتباط بين صدمات مغزي و خطر بروز خونريزي و DIC وجود دارد. كوفمن و همكاران در طي تحقيقات خود مشاهده نمودند كه خونريزي تأخيري بعد از ضربه به مغز در 87% از بيماراني كه دچار DIC شده اند, ايجاد شده است. مطالعات كرني و همكاران نيز نشان داد كه مرگ و مير بعد از ضربات مغزي در ارتباط با كاهش پلاكت و فيبرينوژن و افزايش DIC,PT مي باشد. در نهايت استئين و همكاران گزارش كرده اند كه خطر صدمات ثانويه مغزي و خونريزي بعد از ضربه به سر در بيماراني كه در زمان پذيرش آزمايشات انعقادي غيرطبيعي دارند تا 85% افزايش مي يابد. زمان بين صدمات مغزي و كوآگولوپاتي از ساعت ها تا روزها متغير مي باشد. لذا توصيه مي گردد در بيماراني كه بعد از ضربه مغزي دچار صدمات به بافت پارانشيم مغز شده اند آزمايشات CBC, PT , PTT , پلاكت , فيبرينوژن, D-Dimer در فواصلي انجام و در صورت بروز مشكل اقدام مناسب انجام شود. در تروما عوامل ديگري مثل ترانسفيوژن زياد خون, مصرف مايعات وريدي, اسيدوزيس شديد, هيپوترمي و يا تركيبي از عوامل فوق نيز به ايجاد عارضه فوق كمك مي كند. هيپوترمي يك عارضه بسيار مهم در تروما مي باشد. حدود 21 الي 60% از بيماراني كه بعلت تروما در بيمارستان بستري مي گردند به درجاتي از هيپوترمي مبتلا هستند كه نشان دهنده بد بودن پيش آگهي بيمار بوده و با مرگ و مير زيادي همراه مي باشد. ميزان مرگ و مير در درجه حرارت كمتر از 32 درجه 100% است. هيپوترمي باعث آزاد شدن مواردي شبيه هپارين مي شود و بموجب آن به ايجاد DIC كمك مي كند. از طرفي دراثر هيپوترمي عملكرد فاكتور انعقادي هاگمن و ترومبوپلاستين مختل و فرد مستعد به خونريزي مي گردد. در اثر هيپوترمي كليه سيستم هاي بدن بخصوص كبد تحت تاثير قرار مي گيرد و باعث نارسايي كبد درتوليد فاكتورهاي انعقادي شده و خطر كوآگولوپاتي افزايش مي يابد. با توجه به آنكه بيماران بعد از تصادف و تروما در معرض خطر كوآكولوپاتي قرار دارند اقدامات درماني و مراقبتي سريع و مؤثر امري حياتي محسوب مي گردد.