پيوند از طريق بند ناف

ميترا ادراكي- ميترا سلطانيان

دانشكده پرستاري و مامائي حضرت فاطمه (س) شيراز

پيوند مغز استخوان درمان ويژه اي است براي بيماران سرطاني يا ساير بيماراني كه مغز استخوان آنها درگير شده است. هدف از اين درمان جايگزيني سلولهاي مغزاستخوان سالم به فرد پس از حذف سلولهاي مغز استخوان بيمار وي است. سالانه حدود 30 هزار بيمار با بيماريهايي كه ممكن است با پيوند بهبود يابند تشخيص داده مي شود. اين درمان نخستين بار بطور موفق در دانشگاه مينوسوتا در سال 1968 بر روي يك نوزاد پسر 4 ماهه كه از يك نقص ايمني رنج مي برد انجام شد. تقريباً تمام سلولهاي بدن انسان داراي كد شناسايي خاصي است كه توسط سيستم ايمني استفاده مي گردد. هر كدام از والدين تيمي از اين كدها را به فرزندان خود منتقل مي كنند اين كدها را با نام H.L.A مي شناسيم. در پيوند مغز استخوان مهم است كه دو نفر دهنده و گيرنده از نظر H.L.A با يكديگر تطبيق داده شده باشند.

پيوند مغز استخوان انواع مختلفي دارد كه شامل اين موارد است: 1- اتولوژيك, كه پيوند از مغز استخوان خود فرد و از بافتهايي كه سالم هستند گرفته مي شود. 2- آلوژنيك, كه پيوند از فرد ديگر از نظر ژنتيكي با فرد گيرنده تطبيق داده شده است گرفته مي شود. 3- پيون از خون بندناف دراين نوع سلولهاي پايه از خون بند ناف نوازد گرفته مي شود. خون بندناف از سلولهاي 1 پايه غني مي باشد و به همين دليل مقدار كمي از آن براي پيوند كافي است.به دلائل زير اين نوع به انواع ديگر پيوند ازجعيت دارد: 1- جمع آوري مغز استخوان يك پروسيژر تهاجمي است و مي تواند بسيار دردناك باشد در صورتيكه پيوند از طريق بندناف به نوزاد آسيبي نمي رساند چون خون بند ناف از بندناف پس از تولد نوزاد و كلمپ شدن  قطع بندناف گرفته مي شود. بنابراين روش غير تهاجمي و بدون درد است. 2- در روش آلوژنيك تطبيق بين دهنده و گيرنده مشكل است. با امكانات كنوني امكان تطبيق H.L.A يك پيوند مغز استخوان موفق ممكن است. يك در ميليون براي قفقازيها و كمتر از آن براي اقليتهاي مذهبي باشد. 3- در بيمارانيكه خون بندناف را دريافت مي كنند عوارض ناشي از پيوند از جمله بيماري پيوند عليه ميزبان 2 در آنها كمتر مي باشد و طول حيات در آنها بالاتر است . ميزان خوني كه از بند ناف نوزاد گرفته مي شود حدود 80 سي سي مي باشد كه بطور ميانگيني اين كار در عرض 1 تا 3 دقيقه انجام مي گردد. امروزه بانكهاي خاصي مخصوص نگهداري خون بندناف وجود دارد كه اين خون را در فريزرهاي خاصي در درجه حرارت 180- درجه سانتي گراد نگهداري مي كند و در چنين شرايطي خون بندناف براي مدت طولاني مي تواند نگهداري شود.

قبل از تزريق بايد سيستم ايمني بيمار توسط شيمي درماني سركوب شود. سپس خون بندناف را مستقيماً به داخل خون بيمار تزريق مي كنند و پس از تزريق سلولهاي جديد پايه به فضاي مغز استخوان مهاجرت مي كنند و در عرض 6-2 هفته شروع به توليد سلولهاي خوني طبيعي مي كنند.