كاربرد سلولهاي بنيادي در بيماريهاي دژنراتيو

 

كامران علي مقدم

مركز تحقيقات خون انكولوژي و پيوند مغز استخوان- دانشگاه علوم پزشكي تهران

سلولهاي بنيادي با دو مشخصه اصلي تعريف و شناخته مي شوند:

1-   توانائي همانند سازي.

2-   توانائي تبديل و تمايز به سلولهاي بالغ.

بطور كلي سلولهاي بنيادي انسان به دو دسته سلولهاي بنيادي جنيني (Embryonic stem cells) مراكز جنيني بدست مي آيد و سلولهاي بنيادي بالغين تقسيم مي شوند. مهمترين منابع سلولهاي بنيادي بالغين, سلولهاي بنيادي خونساز هستند كه به فراواني در مغز استخوان, خون محيطي بندناف يافت مي شوند. اين سلولهاي توانائي تكثير و تمايز به تمامي سلولهاي خونساز را دارند.

جديداً اين نظر مطرح شده است كه آيا سلولهاي بنيادي توانائي تمايز به سلولهائي غير از بافت اوليه را دارند و آيا توانائي ترانس ديفرانسياسيون دارند يا خير؟ برخي از مطالعات به نفع اين مسئله بوده و به نظر مي رسد كه سلولهاي بنيادي توانائي تمايز به يكديگر را دارند, اين مسئله سبب شده تا استفاده از اين سلولها در بيماريهاي دژنراتيو كه بافت آسيب ديده توانائي ترميم خود را ندارد, شده است.

درحال حاضر مطالعاتي در مورد استفاده از اين سلولها در ترميم عضله قلب بعد از انفاركتوس قلبي, ترميم ضايعات مغزي و سيستم اعصاب مركزي و محيطي, ترميم سلولهاي بتاي پانكراس جهت ترميم ديابت و بيماريهاي ديگري شده است كه برخي موفقيت ها را به همراه داشته است. هر چند برخي از مطالعات به ضرر اين مسئله بوده  مسئله فيوژن سلولها را به جاي ترانس ديفراسياسيون عامل مشاهده تبديل سلولها مي داند.