بررسي ارتباط بين آگاهي از عوامل مستعد كننده فردي سرطان پستان و دهانه رحم و انجام تستهاي تشخيصي در كادر آموزشي نواحي چهارگانه آموزش پرورش شهرستان شيراز
دانشگاه علوم پزشكي شيراز-دانشكده پرستاري و مامايي حضرت فاطمه (س)
مقدمه: سرطان پستان و دهانه رحم از شايعترين نواع سرطان در زنان مي باشد سرطان پستان دومين علت مرگ در زنان را به خود اختصاص داده است و سرطان دهانه رحم به عنوان شايعترين بدخيمي در زنان زير 50 سال معرفي گرديده است. پيشگيري و كشف زودرس دو استراتژي مهم و مؤثر در جهت نجات زندگي و كاهش رنج ناشي از سرطان مي باشد. اما متأسفانه بسياري از زنان بصورت توصيه نشده به پزشك جهت انجام معاينات و تستهاي تشخيصي مراجعه نمي نمايند. با توجه به اين مسئله اين مطالعه براساس تئوري (HBM)Health Belief Model طرح ريزي و انجام گرديد. اين تئوري برپايه اين فرضيه استوار است كه رفتارهاي بهداشتي تحت تأثير عوامل زير قرار دارد: ايجاد انگيزه اي كافي, اعتقاد فرد به اينكه در معرض خطر ابتلا به بيماري مي باشد و اينكه توصيه هاي بهداشتي مي تواند شانس ابتلا وخطر را كاهش دهد.
هدف كلي: تعيين ارتباط بين آكاهي از عوامل مستعد كننده فردي سرطان پستان و دهانه رحم و مراجعه جهت انجام تستهاي تشخيصي
روش كار: در مرحله نخست فرم بررسي (Self- Assessment Form) كه براساس فرم استاندارد انجمن سرطان امريكا تهيه گرديده بود و به كليه زنان شاغل در مدارس راهنمايي و دبيرستانهاي دخترانه نواحي چهارگانه شيراز ارائه گرديد اين فرم از دو بخش سرطان پستان و سرطان دهانه رحم تشكيل شده بود. كه در هر بخش افراد براساس عوامل مستعد كننده موجود در خود نمرات مربوط به هر سؤال را مشخص و در نهايت با در نظر گرفتن مجموع نمرات در هر بخش و بر اساس راهنماي مندرج در فرم يكي از گروههاي كم خطر, متوسط و بالا قرار گرفته و براين اساس توصيه جهت اقدامات لازم بعدي شرح داده شده بود فرم هاي تكميل شده طي مدت 6 ماه از طريق كلينيك هاي مرجع و دفاتر تحقيقات نواجي چهارگانه جمع آوري گرديد.
نتايج: از 4830 فرم توزيع شده 3121(6/64%) فرم تكميل شده مربوط به سرطان پستان و 2817(3/58%) مربوط به سرطان دهانه رحم جمع آوري گرديد. از 538 زن با احتمال خطر متوسط جهت ابتلا به سرطان پستان, 238(1/43%) نفر جهت انجام ماموگرافي مراجعه نمودند كه در مقايسه با 36 مورد مراجعه از 958 زن با احتمال خطر كم تفاوت معني داري در سطح 0.00001 رانشان داد. درارتباط با سرطان دهانه رحم نتايج نشان دادكه 69مورد (4/88%) از مراجعين از زنان جهت انجام pap smear باحتمال خطر بالا بودن در حاليكه ميزان مراجعين با احتمال خطر متوسط و پايين به ترتيب 2/42% و 9/31% بوده است كه اين تفاوت نيز معني دار بود. (p=0.0001) براساس اين نتايج مشخص گرديد كه آگاهي از ميزان احتمال ابتلا به سرطان معني دار با ميزان مراجعه جهت انجام تستهاي تشخيصي ارتباط دارد. همچنين نتايج نشان داد كه بين سابقه فاميلي مثبت سرطان پستان و ميزان مراجعه جهت انجام ماموگرافي زنان در گروه سني 49-40 سال بيشترين ميزان مراجعه را داشته و انجام پاپ اسمير با متغير سن ارتباط معكوس داشته بدين مفهوم كه با افزايش سن ميزان مراجعه كاهش يافته است.