اثرات كلاسوژنيك ماده حاجب اوروگرافين 76% ( سديم مگالمين دياتريزوئيت )

بر سلولهاي خونساز مغز استخوان موش Balb/c

 

نويسندگان : دكتر حسين مزداراني (ph.D) ، گروه راديولوژي دانشكده علوم پزشكي دانشگاه تربيت مدرس محمود طولاني (M.Sc ) ، گروه راديولوژي دانشكده پيراپزشكي دانشگاه پزشكي آجا

 

ماده حاجب اوروگرافين 76% از گروه سديم مگلامين دياتريزوئيت به عنوان ماده حاجب يوني . مورد استفاده وسيعي در بررسيهاي راديولوژيك دارد . از آنجائيكه براي مواد حاجب يوني و غير يوني اثرات سيتوتوكسيك و كلاستوژنيك گزارش شده است ، اثر اين ماده حاجب بر مغز استخوان به تنهايي يا همراه با دوز 50 ميلي گرمي اشعه ايكس تشخيصي به روش ميكرونوكلئي بررسي شده است.

ميكرو نوكلئي نتيجه جا ماندن يك قطعه بدون سانترومر كروموزم يا يك كروموزم كامل از تقسيم سول و باقي ماندن در سيتوپلاسم است كه اين مواد ژنتيكي باقيمانده در فرآيند تقسيم و تمايز اريتروبلاستها به اريتروسيتهاي فاقد هسته پلي كروماتيك اريتروسيت (PCE) و نورموكروماتيك اريتروسيت ( NCE) منتقل مي شوند .

در اين بررسي از موشهاي Balb/c نر با سمن 6 هفته استفاد شد ، ماده حاجب اوروگرافين 76% در غلظتهاي 25/0 تا 4 ميلي ليتر بر كيلوگرم وزن بدن با روش تزريق داخل صفاقي (i.p) به موشها در گروه هاي 5 تايي تزريق شد . در بررسيهاي توام دارو با اشعه ايكس 30 دقيقه قبل از تابش اشعه ايكس به موشها اوروگرافين تزريق شد .

سوسپانسيوم سلولي و گستره مغز استخوان با استفاده از سرم جنيني گاو تهيه گرديد . لامها در زنگ هاي گرانولد و گيمسا آميزي شدند كه اين روش رنگ آميزي منجر به مشاهده PCE ها به رنگ آبي متمايل به بنفش و NCE ها به رنگ زرد متمايل به نارنجي در زير ميكروسكوپ مي گردد .

براي هر نمونه 2000 سلول PCE و در ميدان ديد PCE ها تعداد NCE ها با يا بدون ميكرونوكلئي شمارش گرديدند و اثر سيتوتوكسيك ماده حاجب به تنهايي يا همراه با اشعه ايكس با رابطه ( PCE+NCE ) PCE/ تعيين شد .

نتايج نشان مي دهد كه تزريق اوروگرافين 76% در دوزهاي مختلف ب تنهايي منجر به افزايش ميكرونوكلئي نسبت به گروه شاهد مي گردد (P=0.00) . بنابراين ، اين ماده حاجب يك عامل كلاستوژن بالقوه است در حالي كه داراي اثر سيتوتوكسيك بر تكثير سلولهاي اريتروسيتي نمي باشد (P>0.05 ) همچنين مشاهده شد كه تابش اشعه ايكس در دوز كم 50 ميلي گري اثر كلاستوژنيك اوروگرافين 76% ضروري است كه در راديوگرافيهاي روتين و مواردي كه مستلزم استفاده از مواد حاجب مي باشد ، از مواد حاجب غير يوني با اثرات سيتوتوكسيك و ژنوتوكسيك كمتري استفاده شود .