راهكار جديد جهت افتراق كم خوني ناشي از فقر آهن و تالاسمي مينور

با استفاده از اندكسهاي گويچه سرخ

 

نويسنده : دكتر محمدعلي احساني فوق تخصص هماتولوژي انكولوژي اطفال ، دانشگاه علوم پزشكي خدمات بهداشتي درماني كرمانشاه .

 

آنمي فقر آهن و تالاسمي مينور دو عامل مهم اتيولوژي آنمي هيپوكروم ميكروسيتر مي باشند تا كنون معادلات و نامعادلاتي جهت افتراق اين دو علت با توجه به شمارش كامل سلولهاي خوني (CBC) و اندكسهاي گلبول قرمز عنوان گرديده است كه مهمترين آنها كه حساسيت (Sensitivity ) و اختصاصي بودن (Specifity) بالاتري دارد به نام اندكس منتسر (Mentzer formula) عنوان شده است اشكال عمده در فرمول فوق الذكر استفاده از عمل تقسيم است (MCV/RBC) كه گاهي اوقات انجام آن بطور ذهني مقدور نيست با توجه به تجربيات باليني پيشنهاد استفاده از راهكار جديدي توصيه مي گردد كه عبارت است از فرمول MCV-10 . RBC همانگونه كه مشاهده مي شود ضرب فرمول فوق الذكر اعشاري است و با جابجايي مميز تعداد گويچه هاي سرخ در گزارش CBC حاصل مي شود و از تفريق حاصل از عدد MCV عددي حاصل مي گردد كه اگر كمتر از 15 باشد به نفع تالاسمي مينور و بالاتر از آن آنمي فقر آهن مي باشد . جهت اثبات كار آنمي فرمول جديد تعداد 130 بيمار كه فقط كمبودآهن داشته اند بازفريتين كمتر از 10ng/ml و يا بهبود علائم با درمان آهن كاملا بهبود داشته اند و 154 بيمار كه يافته هاي قطعي بتا تالاسمي مينور داشته اند انتخاب كرديد و براي هر كدام جدولهاي تعيين شاخصهاي حساسيت و اختصاصي بودن براي هر يك از فرمولهاي موجود انجام گرديد كه در جدول زير آمده است .

 

 

T.T.secitivity

IDA secitivity

 

0<

69.5%

>0

99.2%

Engiand formula = MCV-(5.Hb)-RBC-34

<13

95.5 %

>13

94.6%

Mentzer formula = MCV/RBC

<3.8

85.7%

>3.8

86.5%

Srivastava formula = MCH/RBC

>5000000

98%

<5000000

86.2%

Kawakami formula RBC

250-300

9/7%

301-370

24.6%

                        MCV.MCH

Kerman I =

                           RBC

<10.5

98.7%

8.1-13

62%

                         MCV.MCH

Kerman I =

                        RBC.MCHC

<15

95.5%

>15

90%

Kermanshahan = MCV-10.BC

 

 

همانطور كه ملاحظه مي فرمائيد بين فرمول اخير و فرمول Mentzer كه معتبرترين فرمول در حال حاضر ارزيابي مي گردد اختلاف معني داري وجود ندارد با اين تفاوت كه فرمول جديد از نظر محاسبه با توجه به اينكه از تقسيم استفاده نگرديده است سهل الوصول تر است .