كم خوني فقر آهن

 

نويسنده : دكتر نصرالله سيار

 

كم خوني فقر آهن شايعترين كم خوني ها مي باشد بطوريكه حدود 20 % جمعيت جهان به آن مبتلا هستند البته اين ندرصد در كشورهاي در حال توسعه بيشتر و در كشورهاي پيشرفته كمتر است .

علل به چهار دسته عمده تقسيم مي شود :

1-ازدياد احتياج به آهن مانند اطفال 6 ماهه تا 2 ساله سن بلوغ زنان باردار

2- خونريزيها : خونريزي زياد ماهيانه زنان خونريزي هاي گوارشي و خونريزيهاي ديگر

3- اختلال جذب وم انگلهاي روده اي

4-كمبود غذايي بخصوص در شيرخواران كه شير مادر يا گاو و گوسفند آهن كافي ندارند .

شكايت بيماران بسته به شدت كم خوني متفاوت است در يك كم خوني متوسط عبارت است از ضعف و بي حالي و سستي ، خستگي ، تنگي نفس موقع حركت سريع و يا بالا رفتن از پله ها . عده اي از كاهش حافظه هم شكايت دارند . بسياري از زنها برنج خام مي خورند بعضا خاك خوري و خوردن خورده يخ ديده مي شود .

بيماران سه دسته علائم دارند :

1-     علائم كم خوني : كه آزمايشات كم خوني مكيزوسيتي و هيپوكروم را نشان مي دهد ، آهن سرم كاهش يافته ، TIBC افزايش يافته و فري تين سرم هم كاهش دارد .

2-     علائم بافتهاي اپيتليال : آتروفي پاپي زبان ، مخاط مري و ديسفاژي ( سندرم پلامر وينسون كه گاهي ديده مي شود ) ، ريزش موها و تغيير شكل و شكنندگي ناخنها ( ناخن قاشقي )

3-     علائم عصبي : در 20 سال اخير تحقيقات زيادي در اني مورد انجام شده است . در مبتلايان آنزيم هاي تنفسي سلولها و مونوآمين اكسيداز ( كه در ساختمان خود آهن دارند ) كاهش مي يابند . مونواكسيداز در نقل و انتقال فرامين عصبي در سيناپس هاي عصبي مغزي دخالت عمده دارد و كم شدن آن باعث كندي اين فرامين مي شود و اين افراد از نظر هوش و حافظه (IQ ) دچار اشكال مي شوند . پس از درمان كم خوني اين اختلالات هم بر طرف مي شود ولي در شير خواراني كه كم خوني شديد فقر آهن دارند حتي پس از بهبود كم خوني هم ممكن است اختلالات عصبي بطور نسبي برطرف شده و يا براي هميشه باقي بماند ، لذا اهميت اضافه كردن آهن به غذاي شير خواران اهميت فوق العاده اي دارد .

در ضمن درمان كم خوني فقر آهن بايستي به علت آن نيز توجه نموده و آنرا برطرف كرد در افراد مسن ( مردان و زنان پس از قطع قاعدگي ) بررسي دستگاه گوارش از نظر بدخيمي ها ضرورت دارد .