7ـ بيوپسي:

نمونه‌برداري از بافت زنده را بيوپسي مي‌گويند. براي انجام بيوپسي بيمار بايد بستري شده و برخي آزمايش‌هاي لازم انجام شود. برخي از پزشكان قبل از انجام بيوپسي براي تعيين محل دقيق كبد سونوگرافي هم انجام مي‌دهند. همچنين براي تخليه محتويات كيسه صفرا و كوچك شدن كيسه مي‌توان چند ساعت قبل از انجام نمونه‌برداري به بيمار مواد چرب نظير كره خوراند. در موقع برداشتن نمونه احتياج به بيهوش كردن بيمار نيست و فقط بي‌حسي موضعي انجام مي‌شود. نمونه‌برداري در صورت مجرب بودن پزشك كار راحتي بوده و خطري متوجه بيمار نيست. پس از برداشتن نمونه بيمار بايد چند ساعتي (معمولاً يك شب) از نظر خونريزي از محل برداشت نمونه تحت نظر باشد و سپس مي‌تواند بيمارستان را ترك كند. پس از انجام بيوپسي تا يك هفته نبايد ورزش و يا كار سنگين انجام داد. نمونه تهيه شده توسط پزشك آسيب‌شناس (پاتولوژيست) بررسي شده و براساس جدول‌هاي استاندارد موجود به ميزان از بين رفتن ساختمان طبيعي كبد و وجود بافت فيبروز و ميزان حضور سلول‌هاي دفاعي امتياز داده مي‌شود. براساس امتياز بدست آمده نياز به درمان مشخص مي‌شود.

آيا بيوپسي براي همه بيماران هپاتيت لازم است؟

$ خير، بيماران مبتلا به هپاتيت حاد به هيچ وجه احتياج به بيوپسي ندارند. افراد ناقل سالم هم نمي‌بايست بيوپسي شوند در صورت به وجود آمدن اختلال آنزيمي و يا شواهد ژنتيكي دال بر فعاليت ويروس بيوپسي بايد انجام شود. همچنين در بيماران مبتلا به هپاتيت مزمن براي شروع درمان بيوپسي مورد نياز است.

آيا بدون بيوپسي مي‌توان درمان ضدويروس را شروع كرد؟

$ خير، مطابق آخرين مطالعات راهنماي اصلي درمان ضدويروسي نتيجه بيوپسي است. بنابر اين براي شوع درمان حتماً بايد بيوپسي انجام شود و گريزي از آن نيست. خوشبختانه امروزه دانشمندان پيگير يافتن برخي مواد شيميايي هستند كه ميزان آنها در خون معادل برداشتن بيوپسي است و شايد بتوان در آينده آنها را جايگزين بيوپسي كرد.

8ـ روش‌هاي تصويربرداري:

روش‌هاي مختلفي براي تصوير كردن قسمت‌هاي مختلف بدن وجود دارد مثل استفاده از اشعه X ، استفاده از امواج ماوراء صوت (سونوگرافي) و روش‌هاي كامپيوتري سي‌تي اسكن و ام آر اي (MRI , CT).

جايگاه روش‌هاي تصويربرداري مثل سونوگرافي و سي‌تي اسكن در بررسي هپاتيت چيست؟

$ روش‌هاي تصويربرداري غالباً در بيماري‌هاي انسدادي مثل سنگ كيسه صفرا و نيز كيست‌ها كاربرد دارند. معمولاً در هپاتيت اختلال خاصي توسط اين روش‌هاي تصويربرداري كشف نمي‌شود. گرچه در بررسي پايه بيماران هپاتيت يك سونوگرافي براي بررسي سنگ، كيست و كبد چرب به كار مي‌رود. همچنين در پيگيري بيماران براي يافتن سرطان كبد اين روش كاربرد دارد.

چرا در بيماران هپاتيتي از سونوگرافي استفاده مي‌شود؟

$ با وجود آن كه سونوگرافي مستقيماً در تشخيص بيماري نقش ندارد ولي از نظر اندازه كبد و طحال و همچنين وجود گره در سطح كبد مهم است در هپاتيت‌هاي حاد اندازه‌ كبد معمولاً بزرگ مي‌شود. از طرف ديگر در صورت رخ دادن سيروز طحال بزرگ و سطح كبد واجد گره‌هاي متعدد بزرگ و كوچك مي‌شود.

فصل 5

هپاتيت A (آ)

بيماري هپاتيتي كه از ويروس A ايجاد مي‌شود اختصاراً هپاتيت A مي‌گويند.

آيا نامگذاري ويروس‌هاي هپاتيت به ترتيب شدت عمل آنهاست؟ به عبارت ديگر آيا هپاتيت A از بقيه وخيم‌تر يا ساده‌تر است؟

خير نامگذاري ويروس‌ها براساس توالي كشف آنهاست. ويروس A اولين ويروس هپاتيت است كه كشف شد. اين ويروس شايع‌ترين علت هپاتيت در كشورهاي جهان سوم است و اكثر مردم در اين كشورها به اين ويروس آلوده هستند.

آيا در كشور ما هم ويروس A شايع‌ترين علت هپاتيت است؟

$ بله، با توجه به عدم رعايت دقيق اصول بهداشتي هپاتيت A در كشور ما به وفور يافت مي‌شود تا جايي كه تا 80% مردم شواهد ابتلا قبلي به اين ويروس را نشان مي‌دهند.

براي آن كه به هپاتيت A مبتلا نشويم چه اصولي را بايد رعايت كنيم؟

$ مهمترين راه انتقال ويروس هپاتيت A مدفوعي ـ دهاني است. ويروس هپاتيت A در اوايل بيماري در مدفوع بيمار دفع مي‌شود اگر دفع مدفوع بهداشتي نباشد و منابع آب و غذا يا دست به آن آلوده شود مجدداً از راه خوراكي فرد ديگر مبتلا مي‌شود.

بنابر اين مهمترين راه پيشگيري از ابتلا به هپاتيت A رعايت اصول بهداشتي است مثل:

1ـ شستن دست‌ها پس از اجابت مزاج

2ـ شستن دست‌ها پيش از صرف غذا

3ـ استفاده از منابع آبي و خوراكي كه از پاك و بهداشتي بودن آنها اطمينان داريم.

شكل

پسر 15 ساله‌ام در اثر مصرف غذا در رستوران نامطمئن به هپاتيت A مبتلا شده است براي آن كه بقيه افراد خانواده مبتلا نشوند چه كنيم؟

وسايل فرد مبتلا از بقيه جدا شود به خصوص ظروف، ليوان، قاشق و چنگال او از سايرين جدا باشد در صورت امكان دستشويي بيمار هم جدا باشد و به دقت شسته شود. از تماس‌هاي نزديك و مداوم با بيمار خودداري شود. همچنين در صورتي كه بيماري او تازه كشف شده مي‌توان آنتي‌بادي فعال ضدويروس به نام ايمونوگلوبولين A استفاده كرد. گرچه علت شيوع زياد اين بيماري در ايران، استفاده از ايمونوگلوبولين A رواج چنداني ندارد.

علائم هپاتيت A :

علائم هپاتيت‌ها به ويژه هپاتيت‌هاي حاد مشابه يكديگر است در ابتدا بدن درد و خستگي و احساس كسالت و حالت سرماخوردگي و سپس تب عارض مي‌شود در مرحله بعدي اين علائم فروكش كرده و بيمار زرد شده ممكن است ادرار بيمار پررنگ و مدفوع كمرنگ (خميري) شود.

همسرم از سه روز پيش و پس از بهبودي علائم سرماخوردگي، زرد و بي‌اشتها شده و احساس ضعف مي‌كند پزشك بيماري او را هپاتيت تشخيص داده، آيا نوع هپاتيت او را بدون آزمايش مي‌توان تعيين كرد؟

علائم هپاتيت‌ها تقريباً مشابه است و بجز چند تفاوت جزئي نمي‌توان نوع ويروس را از روي علائم باليني مشخص كرد ولي چنان كه گفته شد هپاتيت A در كشور ما بسيار شايع است پس به احتمال قريب به يقين هپاتيت‌هاي حاد، ناشي از ويروس A هستند مگر آزمايشگاه ويروسي غير از آن را نشان دهد.

هفته پيش به علت كسالت و زرد شدن ناگهاني به پزشك عمومي مراجعه كردم. ايشان تشخيص هپاتيت حاد A دادند ولي داروي مشخصي تجويز نكردند. براي گرفتن دارو به چه متخصصي مراجعه كنم؟

روش درمان آن پزشك محترم كاملاً صحيح بوده است هپاتيت‌هاي حاد (به ويژه A) احتياج به درمان خاصي ندارند. اين گروه بيماران فقط بايد به اندازه كافي استراحت كنند و در صورتي كه تحمل خوردن مواد غذايي ندارند (يعني مواد خوراكي را بر مي‌گردانند) احتياج به دريافت سرم دارند.

هفته پيش از مسافرت مناطق روستايي برگشتم و به دنبال بدن درد و سپس يرقان معلوم شد به هپاتيت حاد دچار شده‌ام در رژيم غذايي خود چه نكاتي را بايد رعايت كنم؟

اصلي كه امروزه در رژيم‌هاي بيماران به آن معتقدند عدم محدوديت بي‌دليل در مصرف مواد مختلف است اگر از موادي كه ضرر مستقيم دارند بگذريم، بدن بيمار به علت تغييرات متابوليكي احتياج بيشتري به مواد مغذي نسبت به فرد سالم دارد. بنابر اين بهتر است فرد بيمار براي دريافت بيشتر غذا هر چه تمايل دارد مصرف كند. در مورد هپاتيت حاد هم اين اصل صادق است ضمن اين كه مي‌بايست نكات زير را رعايت كرد:

    براي هضم و جذب چربي‌ها به كاركرد درست كبد نياز است. بنابر اين در طي وجود علائم حاد هپاتيت از مصرف غذاهاي چرب و سنگين بپرهيزيد.

    چربي‌ها از منابع مهم تأمين انرژي هستند كه دو برابر مواد قندي انرژي توليد مي‌كند با توجه به كاهش دريافت چربي در رژيم هپاتيتي مي‌بايست از مواد قندي و نشاسته‌اي بيشتر مثل نان، سيب زميني، برنج و ماكاراني بهره برد.

    مصرف مواد پروتئيني مثل گوشت محدوديتي ندارد و بيمار مجاز است كه در حد متعارف از انواع پروتئين‌ها استفاده كند.

                 مصرف مايعات براي حفظ تعادل آب و مواد معدني بدن توصيه مي‌شود.

12 روز است كه به علت هپاتيت حاد A در منزل استراحت مي‌كنم چه مدت ديگري بايد در منزل بمانم؟

زمان دقيقي براي استراحت وجود ندارد جواب كلي آن است كه هر موقع احساس بهبودي و آمادگي براي كار پيدا كرديد مي‌توانيد به زندگي عادي بازگرديد. اين بهبودي معمولاً بين 2 تا 4 هفته پس از ابتلا به دست مي‌آيد دقت كنيد كه در ابتدا از كار و فعاليت و ورزش‌هاي سنگين احتراز كنيد.

يكي از همكلاسي‌هاي دخترم 2 هفته به علت هپاتيت A بستري بود و ديروز به مدرسه بازگشته، آيا خطري براي انتقال ويروس به دختر وجود ندارد؟

معمولاً پس از بروز زردي و رفع علائم اوليه بيمار آلوده كننده نيست و 2 هفته زمان تقريباً مطمئني براي غيرعفونت‌زا شدن بيمار مي‌باشد بنابر اين خطري متوجه دختر شما نيست. نكته مهم گسترش بيماري در دوران نهفته (كمون) است.

دوره كمون چيست؟

$ دوره نهفتگي يا كمون مدت زماني است كه فرد به ويروس آلوده شده ولي علائم هنوز بروز نكرده و در واقع فرد نمي‌داند كه مبتلا است. براي هپاتيت A اين دوره كمتر از 2 ماه است. متأسفانه در اين مدت ويروس از بدن فرد دفع شده و شانس انتقال وجود دارد.

آيا واكسن ويروس هپاتيت را از بين مي‌برد؟ در اين صورت چرا در درمان هپاتيت از واكسن استفاده نمي‌شود؟

خير، واكسن در واقع قسمتي يا تمام ويروس زنده يا مرده است كه با تحريك سيستم ايمني آنتي‌بادي بر ضدويروس توليد مي‌كند. باقي ماندن اين آنتي‌بادي‌ها در خون مانع ابتلاي بعدي فرد به ويروس مي‌شوند درست همان طور كه ابتلا به بعضي بيماري‌هاي عفوني نظير سرخك، آبله مرغان و همين هپاتيت در تمام عمر مصونيت ايجاد مي‌كنند. بنابر اين واكسن مستقمياً بر ويروس تأثيري ندارد و استفاده‌اي هم در درمان نخواهد داشت. تنها واكسن موجود برعليه هپاتيت در ايران، واكسن برعليه هپاتيت نوع B است البته واكسن هپاتيت A هم در ايران وجود دارد و به دستور پزشك تزريق مي‌گردد و هپاتيت C اصلاً واكسن ندارد.

شنيده‌ام كه اگر فردي در معرض ويروس هپاتيت قرار بگيرد (مثل اطرافيان فردي كه هپاتيت گرفته و يا ورود اتفاقي سوزن آلوده به دست پرسنل بهداشتي) براي عدم ابتلا بايد واكسن و ايمونوگلوبولين تزريق كند. آيا واكسن همان ايمونوگلوبولين است؟

خير ، ايمونوگلوبولين آنتي‌بادي ضدويروس است كه به روش‌هاي خاصي توليد مي‌شود از آن جايي كه پس از تزريق واكسن مدتي طول مي‌كشد تا ايمني ايجاد شود براي توليد سريع ايمني، ايمونوگلوبولين تزريق مي‌شود. از طرفي عمر آنتي‌بادي‌هايي كه از خارج به بدن وارد مي‌شود كوتاه است بنابر اين ايمونوگلوبولين مصونيت مقطعي ايجاد مي‌كند و ايجاد مصونيت دائم به عهده واكسن است. در حال حاضر در ايران فقط ايمونوگلوبولين بر ضدويروس هپاتيت B موجود است و واكسن و ايمونوگلوبولين A در ايران فقط در بعضي مراكز تخصصي وجود دارد.

سه هفته پيش نوبت سوم واكسن هپاتيت به فرزندم 10 ماهه‌ام تزريق شده آيا مي‌توانم مطمئن باشم كه هرگز به هپاتيت مبتلا نمي‌شود؟

واكسن هپاتيتي كه در برنامه واكسيناسيون كشوري از سال 71 به همه نوزادان تزريق مي‌شود واكسن هپاتيت B است بايد بدانيم كه ابتلا به يك نوع هپاتيت يا دريافت واكسن آن نسبت به بقيه هپاتيت‌ها ايمني ايجاد نمي‌كند. بنابر اين فرزند شما نسبت به بقيه هپاتيت‌ها مثل هپاتيت A مصون نيست و ممكن است به آنها مبتلا شود.

طبق گزارشات موجود كه در اين كتاب هم به آنها اشاره شده عده زيادي از مردم به هپاتيت A آلوده شده‌اند. ولي تا جايي كه مي‌دانم هيچ يك بستگان يا دوستان من كه عده كثيري هستند به هپاتيت A مبتلا نشده‌اند. آيا اين آمار نادرست نيست؟

هپاتيت لزوماً بيماري پر سر و صدايي نيست. در بچه‌ها كه بيشترين گروه در معرض خطر ابتلا هستند اكثر موارد بدون علائم كلاسيك بوده و فقط تظاهرات سرماخوردگي دارد. بنابر اين بسياري از اين افراد و حتي خود شما ممكن است در دوران كودكي هپاتيت A گرفته باشيد بدون آن كه بدانيد.

دختري 25 ساله هستم، 4 روز است معلوم شده هپاتيت حاد A دارم. بسيار از سرنوشت خود نگرانم. سرانجام اين بيماري چيست؟

خوشبختانه هپاتيت حاد A به هيچ وجه خطرناك نيست 9/99% موارد خود به خود بهبود مي‌يابد و هيچ عارضه‌اي برجاي نمي‌گذارد. از هر 1000 نفر بيمار مبتلا به هپاتيت A تنها يك نفر ممكن است درگيري برق‌آسا پيدا كند. كلاً اين بيماري هرگز مزمن نشده و هيچ احتمالي از درگيري‌هاي بعدي كبدي در هپاتيت A وجود ندارد.

شوهرم به هپاتيت حاد A دچار شده آيا لازم است بقيه افراد خانواده واكسن يا ايمونوگلوبولين بگيرند؟

در شرايط فعلي جامعه ما اكثر افراد قبلاً با هپاتيت A مواجه شده و مصونيت دارند. بنابر اين نيازي براي تزريق واكسن يا ايمونوگلوبولين وجود ندارد. البته تزريق واكسن و ايمونوگلوبولين A در كشورهاي غربي انجام مي‌شود. در آينده با توجه به پيشرفت سطح عمومي بهداشت و مواجهه كمتر با هپاتيت A احتمالاً چنين نيازي وجود خواهد داشت. البته در صورت احتياج به تزريق بايد حداكثر 6 ساعت پس از تماس با فرد آلوده ايمونوگلوبولين و واكسن تزريق شود وگرنه تأثيري نخواهد داشت.

فصل 6

هپاتيت حاد B (بي) و C (سي)

ويروس هپاتيت B يك دهه بعد از ويروس A كشف شد. خانواده آن كاملاً با ساير ويروس‌ها متفاوت است. از مشخصات مهم آن وجود آنتي‌ژن‌هاي مختلف در ويروس مي‌باشد. در صورت ايجاد آلودگي با اين ويروس به دليل وجود آنتي‌ژن‌هاي مختلف، آنتي‌بادي‌هاي مختلف نيز به وجود مي‌آيند.

منظور از HBsAg چيست؟

$ HB به معني هپاتيت B و Ag به معني آنتي‌ژن است. يكي از انواع آنتي‌ژن‌هاي ويروس B است كه به آن آنتي‌ژن سطحي يا در اصطلاح قديمي‌تر استراليايي مي‌گويند.

وقتي HBsAg مثبت است يعني فرد در چه وضعيتي قرار دارد؟

$ مثبت شدن اين آنتي‌ژن به معني ابتلا به هپاتيت B است. طول مدتي كه اين آنتي‌ژن مثبت مي‌ماند (بيشتر يا كمتر از 6 ماه) تعيين كننده حاد يا مزمن بودن بيماري است. چگونگي بقيه نشانه‌هاي ويروس و نيز كاركرد كبد وضعيت كلي فرد را تعيين مي‌كند.

منظور از HBsAb چيست؟

$ Ab يعني آنتي‌بادي و پروتئيني است كه توسط بدن برعليه آنتي‌ژن s ساخته مي‌شود.

وجود HBsAb در سرم چه معني دارد؟

$ وقتي آنتي‌بادي بر عليه s به وجود مي‌آيد يعني فرد از هپاتيت بهبود پيدا كرده است اين آنتي‌بادي ويروس هپاتيت B را از بين مي‌برد كه به معني بهبودي كامل فرد است در صورت پاسخ مناسب بدن به واكسن هم اين آنتي‌بادي به وجود مي‌آيد. در هر صورت وجود HBsAb دائمي بوده و مصونيت مادام‌العمر نسبت به هپاتيت B ايجاد مي‌كند.

حدود 4 سال پيش سه نوبت واكسن هپاتيت B را تزريق كردم. امسال مي‌خواستم مجدداً واكسن بزنم كه پزشك توصيه كرد آنتي‌بادي خود را تيتر كنم منظور چيست؟

تيتر كردن يعني مشخص كردن ميزان آنتي‌بادي در خون. در صورتي كه تيتر آنتي بادي از 100 (و اخيراً حتي 10) واحد بيشتر باشد فرد مصون تلقي مي‌شود.

آيا HBcAb همان هپاتيت C است؟

$ به هيچ وجه، HBcAb نوعي آنتي‌بادي است كه برعليه يكي ديگر از آنتي‌ژن‌هاي ويروس هپاتيت B به نام HBc يا آنتي‌ژن هسته‌اي توليد مي‌شود خود اين آنتي‌ژن در خون قابل رديابي نيست و فقط آنتي‌بادي آن قابل اندازه‌گيري است. وجود آن به معني درگيري قبلي با ويروس است. HBcAb مصونيت‌زا نيست.

منظور از HBeAg و HBeAb چيست؟

$ آنتي ژن e يكي ديگر از شاخص‌هاي ويروس B است. وقتي اين آنتي‌ژن (HBeAg) در خون وجود دارد بدان معني است كه ويروس در حال تكثير و توليد است و اصطلاحاً عفونت‌زا است. در مقابل با به وجود آمدن آنتي‌بادي (HbeAb) اين آنتي‌ژن از بين رفته و فعاليت ويروس متوقف مي‌شود. اين آنتي‌بادي هم مصونيت ايجاد نمي‌كند.

من قبلاً به هپاتيت B مبتلا شده‌ام در حال حاضر HBcAb و HBeAb در خون من وجود دارد. ولي بقيه نشانه‌هاي ويروس منفي است. آيا من نسبت به هپاتيتB مصون شده‌ام؟

مصونيت نسبت به هپاتيت B فقط در صورت وجود HBsAb (آنتي بادي ضد آنتي ژن s) در خون ايجاد مي‌شود. HBcAb و HBeAb مصونيت‌زا نيستند.

آيا هپاتيت B حاد علائم شديد‌تري از A دارد؟

$ خير، علائم هپاتيت‌هاي حاد مشابه است و شدت علائم بستگي به پاسخ ايمني ميزبان دارد نه نوع ويروس. بعضي علائم نظير درد و تورم مفاصل در اثر هپاتيت B ديده مي‌شوند. اصولاً هرچه علائم بيماري شديد‌تر باشد بدان معني است كه پاسخ ايمني بدن قوي‌تر بوده و احتمال مزمن شدن كمتر است.

آيا ظرف غذاي فرد مبتلا به هپاتيت B بايد از بقيه جدا باشد؟

$ خير، برخلاف هپاتيت A ويروس B از راه خون و فرآورده‌هاي خوني و ديگر ترشحات بدن منتقل مي‌شود. راه خوراكي تقريباً براي انتقال اين ويروس وجود ندارد. بنابر اين فرد مبتلا به هپاتيت B احتياجي به ايزوله شدن ندارد فقط بايد از تماس نزديك و به ويژه با خون و بقيه ترشحات او پرهيز كرد. البته توصيه شده است اگر فرد مبتلا به هپاتيت B از مرحله ناقل سالم خارج شده و فعاليت ويروس به كبد او آسيب رسانده بهتر است ظرف غذاي جدا داشته و مسائل بهداشتي را بيشتر رعايت كند.

من دانشجوي پزشكي هستم و سه هفته است به علت ابتلا به هپاتيت حاد B بستري شده‌ام ولي در مورد من درمان با داروهاي ضدويروسي مثل انترفرون انجام نمي‌شود علت چيست؟

هيچ كدام از هپاتيت‌هاي حاد (B-A) نيازي به درمان‌هاي ضدويروسي ندارند زيرا در اغلب موارد خود به خود بهبود مي‌يابند همان‌طور كه در مورد شما اجرا شده درمان هپاتيت حاد استراحت و تغذيه مناسب است.

هفته پيش به علت درد بدن و تب و استفراغ بررسي شدم معلوم شد هپاتيت B گرفته‌ام و آنزيم‌هاي كبدي به بيش از 1000 رسيده است آيا بالا رفتن خيلي زياد اين آنزيم‌ها به معني از دست دادن كبد است؟ ثانياً بايد بستري بشوم يا خير؟

برخلاف هپاتيت‌هاي مزمن، در هپاتيت‌ حاد آنزيم‌ها ممكن است تا 100 برابر نرمال هم برسند. اين افزايش خطرناك نبوده و كبد شما پس از مدتي بهبود مي‌يابد. بيماران هپاتيت حاد A و B در صورتي نياز به بستري دارند كه به علت عدم صحت كاركرد كبد در توليد عوامل انعقاد خون، زمان انعقاد خون‌شان طولاني شود و يا به علت استفراغ‌هاي شديد و مكرر قادر به تغذيه نباشند. بقيه بيماران مي‌توانند در منزل استراحت كنند.

شنيده‌ام در كشور ما حدود 3 ميليون ناقل هپاتيت B وجود دارد، براي جلوگيري از سرايت آيا لازم است كه واكسن هپاتيت بزنم؟

بنا به دلايل علمي واكسيناسيون در همه مردم لازم نيست. تزريق واكسن فقط در نوزادان و گروه‌هاي در معرض خطر انجام مي‌شود گروه‌هاي در معرض خطر يعني كساني كه در معرض يكي از راه‌هاي انتقال ويروس قرار دارند. در فصل بعدي به راه‌هاي انتقال و كساني كه بايد واكسينه شوند اشاره مي‌كنيم.

حدود 1 سال پيش نوبت اول و دوم واكسن را تزريق كردم به علت مشغله زياد نوبت سوم را فراموش كردم. آيا لازم است مجدداً سه دوز واكسن را بگيرم يا اين كه بدنم مصونيت پيدا كرده است؟

جهت ايجاد مصونيت حتماً بايد سه نوبت واكسن زد. تزريق 2 نوبت واكسن احتمالاً مصونيت ناقص ايجاد مي‌كند البته شما احتياجي به زدن سه نوبت ديگر نداريد فقط كافيست دوز سوم را تزريق كنيد.

من دندانپزشك هستم. روز گذشته حين كار بر روي يك فرد ناقل هپاتيت B نوك انگشتم زخم شد. از ابتلا به هپاتيت بسيار نگران هستم. چه اقدامي بايد انجام دهم؟ ضمن آن كه قبلاً واكسن هپاتيت را كامل گرفته‌ام.

در صورتي كه فردي به طور اتفاقي در معرض ويروس B قرار بگيرد دو حالت پيش مي‌آيد:

1ـ اگر فرد قبلاً واكسن گرفته بايد تيتر HBsAb خونش بررسي شود. در صورتي كه مقدار آنتي‌بادي از 10 واحد بيشتر باشد احتياجي به اقدام بعدي نيست.

2ـ اگر فرد قبلاً واكسينه نشده و يا شده ولي تيتر آنتي‌بادي از 10 كمتر است بايد بلافاصله ايمونوگلوبولين ضدهپاتيت B بگيرد و همزمان دوره واكسيناسيون براي او شروع شود. با اين روش تقريباً غيرممكن است كه فرد به هپاتيت B مبتلا شود.

35 روز از ابتلا شوهرم به هپاتيت B مي‌گذرد و هنوز HBsAg او مثبت است آيا شوهرم به هپاتيت مزمن مبتلا شده است؟

خير، هپاتيت مزمن زماني است كه HBsAg براي بيش از 6 ماه مثبت بماند. HBsAg در هپاتيت حاد معمولاً بين 2 تا 4 ماه پس از ابتلا از بين مي‌رود ولي باقي ماندن آن حتي تا 6 ماه گزارش شده است.

امروز فهميدم به هپاتيت حاد B مبتلا هستم. آيا اين به معني است كه كبدم را از دست خواهم داد؟

خير، 95% تا 99% افرادي كه هپاتيت B حاد مي‌گيرند با واكنش مناسب بدن خود بهبود مي‌يابند و ويروس از بين ‌مي‌رود. فقط تا 5% اين افراد تبديل به هپاتيت مزمن مي‌شوند. در گروه مزمن هم اغلب افراد فقط ناقل سالم محسوب مي‌شوند و 10-5% به هپاتيت مزمن فعال و در صورت عدم درمان به سيروز يا سرطان كبدي مي‌رسند. به عبارت ديگر عده بسيار قليلي از هپاتيت‌هاي حاد B (در حد 1 تا 5 نفر در هر 1000 نفر) به عواقب وخيم كبدي دچار مي‌شوند ضمن آن كه عده اندكي از هپاتيت‌هاي حاد B مستقمياً به علت هپاتيت برق‌آسا ممكن است كبد خود را از دست بدهند.

هپاتيت حاد C:

پس از كشف ويروس B دانشمندان متوجه شدند با وجود كنترل روش‌هاي انتقال در هپاتيت A و B هنوز موارد نسبتاً زيادي از هپاتيت ديده مي‌شود كه اغلب اين موارد پس از تزريق خون به وجود مي‌آمد. اين هپاتيت به نام هپاتيت نه A و نه B (non A non B) مشهور شد تا اين كه در سال 1989 دانشمندان موفق به رديابي ويروس آن شدند. اين ويروس را برحسب ترتيب كشف C ناميدند.

علائم هپاتيت C حاد چيست؟

$ هپاتيت C حاد برخلاف نوع A و B تقريباً بدون علامت است. فقط در يك چهارم موارد علائم غيراختصاصي مثل حالت سرماخوردگي، بي اشتهايي و بدن درد عارض مي‌شود به همين علت است كه اغلب موارد هپاتيت C تازه در مرحله مزمن يافت مي‌شوند.

آيا هپاتيت C حاد هم مثل A و B اغلب خود به خود بهبود مي‌يابد؟

$ متأسفانه خير هپاتيت C حاد 70% تا 85% موارد تبديل به عارضه‌اي مزمن مي‌شود و چون حتي در مرحله مزمن علائم كمي دارد شانس بيشتري براي تبديل شدن به هپاتيت‌هاي فعال، سيروز و ساير عواقب هپاتيت دارد.

آيا منفي شدن PCR در هپاتيت C به معني بهبودي قطعي است؟

$ افرادي كه پس از 6 ماه، PCR هپاتيت C آنها منفي مي‌شود فعلاً بهبود يافته تلقي مي‌شوند. ولي اگر آزمايش PCR به جاي آن كه در نمونه خون آنها انجام شود روي بافت كبدي انجام شود احتمالاً مثبت خواهد بود.

آيا واكسن براي جلوگيري از انتقال هپاتيت C وجود دارد؟

$ ويروس C از نظر ژنتيكي ويژگي مخصوصي دارد كه طي آن ساختمان وراثتي خود را دائم تغيير مي‌دهد. بنابر اين تاكنون واكسني ساخته نشده كه بتواند در برابر ويروس C مصونيت ايجاد كند. واكسن‌هاي موجود هپاتيت در برابر هپاتيت‌هاي A يا B و يا توأمان هر دو مصونيت مي‌دهند.

فصل 7

راه‌هاي انتقال هپاتيت و پيشگيري از انتقال

در فصل 5 درباره راه مدفوعي ـ دهاني انتقال هپاتيت A و چگونگي پيشگيري آن صحبت كرديم. اين فصل درباره راه‌هاي انتقال هپاتيت B و C و پيشگيري از آنها مي‌باشد.

راه‌هاي انتقال هپاتيت B كدام است؟

$ 1ـ تماس جنسي با افراد آلوده

2ـ فرو رفتن اتفاقي سوزن‌هاي آلوده به دست

3ـ تماس‌هاي نزديك با افراد مبتلا

4ـ انتقال از مادر آلوده به هپاتيت به جنين

شكل

5ـ تزريق خون يا فرآورده‌هاي خوني آلوده

شكل

6ـ استفاده اشتراكي از سرنگ بين معتادان تزريقي

شكل

<<< Back | Next >>>