نفوم غير هوچکين بالغين  

          - لنفوم غير هوچکين بالغين  :  نوع " تنبل  " ، مرحله   I  و  " مجاورتي " مرحله II

          - لنفوم غير هوچکين بالغين  :  نوع " تهاجمي " ، مرحله  I  و " مجاورتي " مرحله II

          - لنفوم غير هوچکين بالغين  :  نوع تنبل و غير مجاورتي ، مراحل  II   و III   و IV

          - لنفوم غير هوچکين بالغين  : نوع تهاجمي و غير مجاورتي ، مراحل II  و III  وIV

          - لنفوم لنفوسيتي بالغين 

          - لنفوم بورکيت لنفوم منتشر با سلول کوچک غير شکافدار 

         - لنفوم غير هوچکين  راجعه در بالغين  :  نوع  " تنبل "

         - لنفوم غير هوچکين راجعه  در بالغين  : نوع " تهاجمي "

 

اطلاعات عمومي در باره لنفوم غير هوچکين بالغين 

 نکات مهم اين بخش :

      مي گيرند.

لنفوم غير هوچکين بيماريي است که در آن سلولهاي بدخيم ( سرطاني ) در دستگاه لنفاوي شکل مي گيرند 

دستگاه لنفاوي بخشي از دستگاه ايمني بدن است که از قسمتهاي زير تشکيل شده است . 

از آنجائيکه بافت لنفاوي در تمام بدن منتشر است ، لنفوم غير هوچکين مي تواند از هر نقطه اي از بدن برخيزد . سرطان مي تواند به کبد يا هر اندام و بافت ديگري منتشر شود .

لنفوم غير هوچکين هم در بالغين و هم در اطفال مشاهده مي شود . درمان نوع اطفال با نوع بالغين متفاوت است .

لنفوم داراي انواع متعددي مي باشد

لنفوم به دو نوع کلي تقسيم بندي مي شود : بيماري هوچکين و لنفوم غير هوچيکن .

اين بخش اشاره اي مختصر به درمان لنفوم غير هوچکين بالغين دارد .

سن ، جنس و تضعيف سيستم ايمني جزء عوامل مؤثر در مستعد شدن فرد براي ابتلاء به لنفوم غير هوچکين است.

عوامل خطر ساز لنفوم غير هوچکين به قرار ذيل مي باشند .

         - بيماري ايمني ارثي

         - بيماري خود ايمني

         - HIN/AIDS (سندرم نقص ايمني اکتسابي )

         - سابقه اي از ورم معده ناشي از هليکوباکتر

برخي از علائم و نشانه هاي لنفوم غير هوچکين شامل تب ، تعريق ، خستگي و کاهش وزن مي باشد.

علائم فوق الذکر و برخي علائم ديگر مي تواند ناشي از لنفوم غير هوچکين و يا علل ديگر باشد ، در صورت بروز هر يک از مشکلات ذيل بايد با پزشک مشورت کرد  :

معاينه بدن و دستگاه لنفاوي به کشف و تشخيص لنفوم غير هوچکين بالغين کمک مي کند

آزمايشات  و روشهايي که مورد استفاده  قرار  مي گيرند  عبارتند از :

         - تعداد گلبولهاي سفيد و قرمز خون و نيز پلاکتها .

         - مقدار هموگلوبين ( پروتئين حامل اکسيژن ) در گلبولهاي قرمز خون .

         - درصد گلبولهاي قرمز خون در نمونه گرفته شده ( هماتوکريت ) 

       - تکه برداري کلي : برداشتن تمام گره لنفي .

       - تکه برداري برشي يا هسته اي  : برداشتن قسمتي از گره لنفي . 

       - تکه برداري با سوزن : برداشتن نمونه اي از بافت مشکوک در غده لنفاوي بوسيله سوزن .

عوامل خاصي در انتخاب درمان و پيش آگهي بيماري مؤثر هستند (شانس بهبودي )

انتخاب شيوه درمان و پيش آگهي بيماري ( شانس بهبودي ) به مرحله استقرار سرطان ، تعداد مکانهايي خارج از غدد لنفاوي که سرطان به آنها انتشار پيدا کرده ، نوع لنفوم ، اندازه توده ، سن بيمار و وضعيت عمومي سلامتي وي بستگي دارد . 

مراحل لنفوم غير هوچکين بالغين 

نکات مهم اين بخش : 

        - مرحله  I

        - مرحله II

        - مرحله III

        - مرحله IV

بعد از اينکه لنفوم غير هوچکين بالغين تشخيص داده شد ، آزمايشاتي براي براي انتشا ر سرطان به قسمتهاي ديگر دستگاه لنفاوي و يا ساير اندامهاي بدن انجام مي گيرد

روشي که براي پي بردن به نوع سرطان و انتشار آن به گره هاي لنفاوي يا ساير اندامهاي بدن بکار مي رود " مرحله بندي " ناميده مي شود . اطلاعات جمع آوري شده در اين روش مرحله استقرار بيماري را مشخص مي کند دانستن مرحله استقرار بيماري بسيار حائز اهميت است زيرا مبناي انتخاب بهترين درمان براي بيمار مي باشد . براي مرحله بند بيماري از روشها و آزمايشات زير استفاده مي کنند :

                          computerized Axial tomography =   CAT Scan                      اسکن پوزتيرون ( Positron emission tomography Scan) = PET Scan ) : روشي که محل سلولهاي سرطاني را در بدن نشان مي دهد . ماده اي که گلوکز ( قند ) راديواکتيو ناميده  مي شود بداخل سياهرگ تزريق شده  و دستگاه  با چرخش بدور بدن ، عکسبرداري مي کند . در تصاوير گرفته شده سلولهاي بدخيم ( سرطاني ) روشن تر بنظر مئ رسند زيرا آنها نسبت به سلولهاي طبيعي فعالتر بوده و مقادير بيشتري از گلوکز را برداشت  مي کنند .

مرحله بندي زير براي لنفوم غير هوچکين بالغين مورد استفاده قرار مي گيرد :

مرحله I :

مرحله I  از لنفوم غير هوچکين بالغين تقسيم  مي شود به مرحله I  و مرحله IE ( حرف  " E  " نشاندهنده ابتلاء در خارج از غدد لنفاوي مي باشد . به اين معنا که سرطان در اندام  يا بافتي غير از گره هاي لنفاوي وجود دارد ).

مرحله II :  لنفوم غير هوچکين بالغين تقسيم مي شود به مرحله II  و مرحله  IE  ( حرف "  E  " نشاندهنده ابتلاء در خارج از غدد لنفاوي  مي باشد به اين معنا که سرطان در اندام يا بافتي غير از گره هاي لنفاوي وجود دارد )

مرحله  III  :

اين مرحله تقسيم مي شود به مرحله III  و مرحله IIIE ( حرف  " E  " نشاندهنده ابتلاء  در خارج از غدد لنفاوي

مي باشد به اين معنا که سرطان در اندام يا بافتي غير از گره هاي لنفاوي وجود دارد ) .

مرحله IIIS ( حرف " S " نشاندهنده طحال است (spleen) و منظور اينست که سرطان طحال را نيز گرفتار کرده است ) .

مرحله IV  : مرحله IV  از  لنفوم غير هوچکين بالغين سرطاني است که يا  : 

براي توصيف لنفوم غير هوچکين بالغين از واژه هاي که حاکي از سرعت رشد سرطان  و محل گره ها ي لنفاوي مبتلا ست ، استفاده مي شود 

" سست و تنبل "  يا " تهاجمي " 

لنفومهاي تهاجمي بيشتر در بيماران " HIV  مثبت " ديده مي شوند ( لنفوم وابسته به AIDS)

" مجاورتي "   يا  " غير مجاورتي " 

عود لنفوم غير هوچکين بالغين 

لنفوم غير هوچکين راجعه در بالغين سرطاني است که بعد از درمان مجددا بازگشته است . عود اين سرطان ممکن است در دستگاه لنفاوي و يا ساير قسمتهاي بدن باشد . عود لنفوم سست و تنبل ممکن است بصورت لنفوم تهاجمي باشد و بر عکس لنفوم تهاجمي مي تواند با چهره لنفوم سست باز گردد . 

 

نگاهي اجمالي به روشهاي درماني :

 نکات مهم اين بخش :

 درمانهاي مختلفي براي بيماران مبتلا به لنفوم غير هوچکين وجود دارد . 

        - پرتو درماني 

        - شيمي درماني 

        - انتظار توام با مراقبت 

        - درمان زيستي 

        - شيمي درماني با دوز بالا به همراه پيوند مغز استخوان 

        - شيمي درماني با دوز بالا بهمراه پيوند سلولهاي  مادر خون محيطي 

   درمانهاي مختلفي براي بيماران مبتلا به لنفوم  غير هوچکين وجود دارد

در حال حاضر شيوه هاي درماني متعددي براي بيماران مبتلا به اين نوع سرطان در دسترس مي باشد . برخي از آنها روشهايي استاندارد هستند و برخي ديگر در دست مطالعه . قبل از شروع درمان ، ممکن است بيماران بخواهند براي مشارکت در مطالعات تحقيقاتي تصميم گيري  نمايند . هدف از اين مطالعات بهبود روشهاي استاندارد و يافتن شيوه هاي نوين درمان سرطان ميباشد . وقتي تحقيقات مشخص کرد روش جديد کار آمدتر از روش استاندارد است ، شيوه درماني جديد جايگزين درمان استاندارد قبلي خواهد شد .

انتخاب بهترين نوع درمان بسيار مهم است چرا که هم بخود بيمار مربوط است و هم به خانواده و تيم پزشکي .

سه نمونه از درمانهاي استاندارد عبارتند از :

پرتو درماني :

در پرتو درماني از اشعه x يا ساير پرتوها جهت از بين بردن سلولهاي سرطاني و کوچک کردن اندازه توده استفاده مي کنند ،‌ اين روش ممکن است بصورت پرتو درماني خارجي ( استفاده از دستگاه پرتو زا که در خارج از بدن قرار دارد ) يا پرتو درماني داخلي انجام گيرد . در پرتو درماني داخلي مواد راديو ايزوتوپ را ( مواديکه اشعه ساطع  مي کنند ) از طريق لوله هاي پلاستيکي نازک در ناحيه اي که سلولهاي سرطاني يافت مي شوند ، قرار مي دهند . لنفوم غير هوچکين بالغين با روش پرتو درماني خارجي درمان مي شود .

شيمي درماني :

در شيمي درماني از داروها براي کشتن سلولهاي سرطاني استفاده ميشود . راه تجويز دارو مي تواند از طريق دهان ، تزريق داخل عضلاني و يا تزريق وريدي باشد . شيمي درماني بهر طريق که انجام شود ، يک درمان فراگير محسوب مي گردد چرا که دارو در نهايت وارد جريان خون شده و با گردش در تمام بدن سلولهاي سرطاني را در هر نقطه مورد تهاجم قرار مي دهند ، براي معالجه انواع خاص از لنفوم غير هوچکين بالغين که به مغز انتشار يافته اند . از روش " پيشگيري دستگاه اعصاب مرکزي " ( کشتن سلولهاي سرطان در مغز و طناب نخاعي با شيمي درماني ) استفاده مي شود .

انتظار توام با مراقبت :

در اين روش تنها به مراقبت شديد و پايش بيماران پرداخته مي شود بدون اينکه درمان صورت گيرد . مگر اينکه علائم بيماري ظاهر شده و يا تغييري در آنها بوجود آيد .

ساير روشهاي درماني که در حال حاضر مطالعه روي آنها صورت گيرد عبارتند از :

درمان زيستي

اين روش قابليت دستگاه ايمني بدن را براي مبارزه با سرطان ، تحريک مي کند . موادي که توسط خود بدن ساخته شده يا بصورت صناعي در آزمايشگاه تهيه مي شوند مي توانند باعث حفظ ، تقويت و تحريک سيستم دفاعي بدن در برابر بيماريها شوند . اين نوع درمان گاهي تحت عناوين " درمان اصلاح پاسخ زيستي " ( Biological response modifier = BRM )  و يا " ايمني درماني " ناميده مي شود .

انواع مختلفي از درمانهاي زيستي براي معالجه لنفوم غير هوچکين بالغين مورد استفاده قرار مي گيرند که به قرار زير ميباشند :

        پادتنهاي مونوکلونال ممکن است به تنهايي مورد استفاده قرار گيرند و يا بوسيله آنها ، داروها ، سموم و مواد     راديواکتيو را مستقيما به سمت توده سرطاني رهنمون ساخت . بوسيله پادتنهاي نشاندار شده با مواد راديو اکتيو      مي توان محل سلولهاي سرطاني را شناسايي کرد تا مواد کشنده سرطان بتوانند بدون هيچ  آسيبي به سلولهاي          سالم توده سرطاني را مورد هدف قرار دهند .

شيمي درماني با دوز بالا بهمراه پيوند مغز استخوان

پيوند مغز استخوان  راهي براي جايگزين کردن مغز استخواني است که نتيجه شيمي درماني با دوز بالا و يا پرتو درماني از بين رفته است . براي اين کار ، قبل از شروع درمان سرطان ، مغز استخوان را از استخوانها تهيه کرده و بوسيله داروها با ساير مواديکه سلولهاي سرطاني را مي کشند ، تحت درمان قرار مي دهند . محصول تهيه شده را منجمد کرده و به بيمار شيمي درماني با دوز هاي بالا ، همراه  يا بدون پرتو درماني ، مي دهند تا مابقي سلولهاي سرطاني از بين بروند ، سپس مغز استخواني را که قبلا  تهيه کرده بودند جايگزين مغز استخوان تخريب شده مي نمايند .

اگر مغز استخوان را از خود بيمار تهيه کنند به آن " پيوند اتولوگ "  ميگويند . اگر از فرد ديگري تهيه کرده باشند آنرا " پيوند آلوژنيک " مي نامند .

شيمي درماني با دوز بالا بهمراه پيوند سلولهاي مادر خون محيطي

اين شيوه روشي براي جايگزين کردن سلولهايي است که سلولهاي خوني توليد مي کنند ، " سلولهاي مادر " ( سلولهاي نابالغ خون ) از خون بيمار يا فرد ديگري برداشته شده ، منجمد گرديد و ذخيره مي شود . سپس بيمار دوزهاي بالاي شيمي درماني را دريافت مي نمايد که نه تنها باعث از بين رفتن سلولهاي سرطاني مي شود بلکه باعث تخريب سلولهاي خوني بدن نيز مي گرددد . سپس سلولهاي مادر ذخيره شده را از حالت انجماد خارج کرده و با تزريق به بدن بيمار باز مي گردانند . در طي مدت کوتاهي اين سلولها رشد کرده و سلولهاي خوني را توليد مي کنند.

انتخاب شيوه درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري

لنفوم غير هوچکين بالغين : نوع " تنبل " مرحله I  و " مجاورتي " مرحله II

درمان در اين مرحله ممکن است شامل موارد زير باشد .

لنفوم غير هوچکين بالغين : نوع " تهاجمي " مرحلهI و "مجاورتي " مرحلهII
شيوه درمان در اين نوع استفاده از شيمي درماني ترکيبي ( استفاده از چند دارو ) و پرتو درماني است . البته ممکن است شيمي درماني به تنهايي نيز استفاده شود .
لنفوم غير هوچکين بالغين  : نوع تنبل و غير مجاورتي ، مراحل IV , III , II
درمان اين نوع شامل موارد زير مي باشد

لنفوم غير هوچکين بالغين : نوع تهاجمي و غير مجاورتي ، مراحل IV , III , II

درمان اين نوع شامل موارد زير مي باشد

لنفوم لنفوسيتي بالغين

درمان شامل موارد زير خواهد بود

لنفوم بورکيت / لنفوم منتشر با سلول کوچک غير شکافدار

درمان شامل موارد زير خواهد بود :

 

گزينه هاي درماني لنفوم غير هوچکين راجعه ( عود يافته ) در بالغين

لنفوم غير هوچکين راجعه در بالغين : نوع " تنبل "

درمان شامل يکي از موارد زير خواهد بود :

درمان لنفوم تنبلي که با چهره‌ لنفوم تهاجمي باز مي گردد شامل موارد زير است :

لنفوم غير هوچکين راجعه در بالغين : " نوع تهاجمي "

درمان شامل يکي از موارد زير خواهد بود

 

                                                                                                          دکتر کورش اسدي