لوسمي لنفوسيتي حاد در بالغين
- اطلاعات عمومي
     - لوسمي لنفوبلاستي حاد بالغين چيست ؟
- مرحله بندي
     - مراحل لوسمي لنفوبالستي حاد در بالغين
     - درمان نشده
     - فروکش يافته
     - راحعه
- نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان
     - لوسمي لنفوبلاستي حاد بالغين چگونه درمان ميشود ؟
     - درمان براساس مرحله استقرار بيماري
- لوسمي لنفوبلاستي حاد درمان نشده در بالغين
- لوسمي لنفوبلاستي حاد فروکش يافته در بالغين
- لوسمي لنفوبلاستي حاد راجعه در بالغين
اطلاعات عمومي
لوسمي لنفوبلاستي حاد بالغين چيست ؟
     لوسمي لنفوبلاستي حاد بالغين که نام ديگر آن " لوسمي لنفوبلاستي حاد " (ALL) ميباشد ، بيماريي است که در آن تعداد بسيار زيادي " لنفوسيت " ( نوعي از گلبولهاي سفيد که با عفونت مبارزه مي کنند ) در خون و مغز استخوان يافت ميشود . لنفوسيتها توسط مغز استخوان وساير اندامهاي دستگاه لنفاوي ساخته مي شوند ،  مغز استخوان بافت اسفنجي شکلي است که داخل استخوانهاي بزرگ بدن قرار دارد . اين بافت سازنده گلبولهاي قرمز ( که اکسيژن و ساير مواد را به به بافتهاي بدن حمل مي کنند ) ، گلبولهاي سفيد ( که با عفونت مبارزه مي کنند ) و پلاکتها ( که خون را منعقد ميسازند ) مي باشد .
     بطور طبيعي مغز استخوان سلولهايي بنام " بلاست " را توليد مي کند که در مسير تکامل ( بلوغ ) خود به انواع مختلف سلولهاي خوني که هر کدام وظيفه اي خاص دارند ، تبديل ميشوند .
     لنفوسيتها در " لنف " که مايعي بي رنگ و آبکي است و در رگهاي لنفاوي جريان دارد يافت مي شوند . رگها يا عروق لنفاوي بخشي از دستگاه لنفاوي بوده و از لوله هاي نازکي ساخته شده اند که همچون رگهاي خوني در تمام بدن پخش مي شوند ، در مسير اين عروق ، اندامهاي کوچک و لوبيايي شکلي بنام " غده يا گره هاي لنفي " مشاهده ميشوند که تجمع آنها را بصورت خوشه اي مي توان در ناحيه زير بغل  ، لگن ، گردن و شکم ديد ، طحال ( اندامي در بالاي شکم که سازنده لنفوسيتها و تصفيه کننده خون از سلولهاي پير و فرسوده مي باشد ) ، تيموس ( اندام کوچکي در پشت استخوان جناغ ) و لوزه ها ( اندامي در گلو ) نيز بخشهايي از دستگاه لنفاوي هستند . لنفوسيتها با ترشح موادي بنام " پادتن " که به عوامل بيماريزا حمله مي کنند ، با عفونت مبارزه مي نمايند .
     درALL لنفوسيتها به بلوغ و تکامل نهايي نرسيده و تعداد آنها بسيار زياد مي شود بطوريکه مي توان لنفوسيتهاي نابالغ را در خون و مغز استخوان مشاهده نمود . همچنين تجمع اين سلولها در بافتهاي لنفاوي منجر به بزرگ شدن اين بافتها مي شود . همچنين افزايش تعداد لنفوسيتها ممکن است منجر به کاهش تعداد ساير سلولهاي خوني در خون و مغز استخوان شود . چنانچه مغز استخوان نتواند به اندازه کافي گلبول قرمز که حامل اکسيژن است ، توليد کند ، کم خوني عارض خواهد شد و اگر نتواند به تعداد کافي پلاکت که خون را منعقد مي سازد ، توليد نمايد ، شاهد خونريزي و کبودي خواهيم بود . لنفوسيتهاي سرطاني مي توانند به اندامهاي ديگر مثل نخاع و مغز حمله کنند .
     لوسمي مي تواند حاد باشد ( پيشرفت سريع همراه با تعداد بسيار زيادي سلولهاي سرطاني ) و يا روندي مزمن داشته باشد ( پيشرفت کند همراه با سلولهاي سرطاني بالغ ) . ALL بسرعت پيشرفت کرده و در بالغين و کودکان ديده ميشود . درمان ALL در بالغين با کودکان متفاوت است .
     معمولا تشخيص ALL مشکل است ، علائم اوليه بيماري ممکن است شبيه آنفلوآنزا يا ساير بيماريهاي رايج باشد ، در صورت وجود نشانه هاي زير بايد به پزشک مراجعه نمود : تب - ضعف و خستگي مداوم - درد مفاصل و استخوانها و يا بزرگ شدن غدد لنفاوي .
     در صورت وجود علائم فوق پزشک براي بيمار آزمايش خون درخواست مي کند تا از تعداد انواع مختلف سلولهاي خوني آگاهي يابد . اگر نتايج آزمايش غير طبيعي بود ممکن است نمونه برداري از مغز استخوان انجام شود . در اين آزمايش سوزني را وارد استخوان کرده و مقدار کمي از مغز استخوان را بر مي دارند تا به بررسي آن در زير ميکروسکوپ بپردازند ، همچنين ممکن است نياز باشد تا مقداري از مايع مغزي نخاعي را ( CSF = مايع در برگيرنده مغز و نخاع ) بوسيله سوزني که از ناحيه کمر بيمار وارد نخاع مي کنند برداشت نمايند پس اين مايع را براي ارزيابي از نظر وجوئد سلولهاي سرطاني در زير ميکروسکوپ قرار مي دهند و به مطالعه آن مي پردازند . بعد از اينکه نتيجه تمام آزمايشات مشخص شد پزشک مي تواند نوع لوسمي را تشخيص و بهترين درمان را ارائه دهد .
     شانس بهبودي ( پيش آکهي ) به وضعيت ظاهري سلولها در زير ميکروسکوپ ، ايجاد گسترش لوسمي ، سن بيمار و وضعيت عمومي سلامت وي بستگي دارد .
مرحله بندي
     سيستم مرحله بندي خاصي براي ALL وجود ندارد . انتخاب شيوه درمان بستگي به اين دارد که آيا بيمارقبلا درمان شده است ؟
درمان نشده
     منظور از ALL درمان نشده اين است که بيمار قبلا هيچ درماني جز درمان علامتي دريافت نکرده است . تعداد بسيار زيادي گلبولهاي سفيد در خون و مغز استخوان يافت مي شوند .علائم و نشانه هاي ديگر لوسمي ممکن است وجود داشته باشد .
فروکش يافته
     مقصود از لوسمي فروکش يافته ، اين است که به بيمار درمان داده شده است و تعداد گلبولهاي سفيد و ساير سلولهاي خوني در خون و مغز استخوان در حد طبيعي است ،  علائم ونشانه هايي از لوسمي ديده نميشود .
راجعه
     لوسمي راجعه ( عود يافته ) بيماريي است که بعد از مدتي فروکش مجددا بازگشته است .
     منظور از لوسمي طغيانگر اين است که بيماري عليرغم درمان فروکش نمي يابد .
نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان
لوسمي لنفوبلاستي حاد بالغين چگونه درمان ميشود ؟
     درمانهايي براي بيماران مبتلا به ALL وجود دارد . درمان اوليه ALL ، شيمي درماني است . از پرتو درماني در موارد خاص استفاده مي کنند ، کاربرد پيوند مغز استخوان هنوز در دست مطالعه است .
     شيمي درماني با استفاده از داروها ، سلولهاي سرطاني را مي کشد ، دارو ممکن است بصورت قرص ، تزريق عضلاني يا وريدي تجويز شود . شيمي درماني يک درمان فراگير بحساب مئ آيد زيرا دارو وارد جريان خون شده ، در تمام بدن سير کرده و سلولهاي سرطاني را از بين مي برد . گاهي داروي ضد سرطان را بوسيله سوزني که از ناحيه مغز يا کمر بيمار وارد مي کنند ، به مايع مغزي نخاعي مي رسانند .
     در پرتو درماني از اشعه ايکس يا ساير پرتوهاي پر انرژي براي  کشتن سلولهاي سرطاني و کوچک کردن توده استفاده مي کنند .
     تابش پرتوها توسط دستگاهي که خارج از بدن بيمار قرار دارد انجام ميشود ( پرتو درماني خارجي )
     درمان ALL شامل دو مرحله است ، مرحله اول " درمان القايي " نام دارد و هدف از آن نابودي هر چه بيشتر سلولهاي سرطاني بمنظور هدايت بيماري به مرحله فروکش يافته است . در صورت موفقيت اين مرحله، فاز دوم درمان تحت عنوان " درمان مکمل " آغاز مي شود که مابقي سلولهاي سرطاني را از بين مي برد . براي اينکه بيمار در مرحله فروکش باقي بماند ممکن است  نياز باشد سالها شيمي درماني بگيرد .
     چنانچه سلولهاي سرطاني به مغز حمله کرده باشند پرتو درماني يا شيمي درماني مغز انجام ميشود . همچنين ممکن است بمنظور پيشگيري از گرفتاري دستگاه اعصاب مرکزي ، نوع خاصي از درمان بکار برده  شود که مانع رشد سلولهاي سرطاني در مغز ،‌ در مرحله درمان القايي و مرحله فروکش مي گردد . 
     در پيوند مغز استخوان ،‌ مغز استخوان سالم را جانشين مغز استخوان بيمار مي کنند . به اين صورت که ابتدا تمام مغز استخوان فرد بوسيله مقادير  زياد داروهاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني تخريب مي شود . سپس مغز استخوان سالم را از فرد ديگري که از نظر بافتي شباهت زيادي به بدن بيمار دارد برداشت مي نمايند .  فرد دهنده پيوند مي تواند برادر يا خواهر دو قلوي بيمار ( بهترين حالت ) ، برادر يا خواهر وي و يا يک شخص غريبه باشد . مغز استخوان سالم را از طريق سوزني  که در سياهرگ قرار گرفته وارد بدن بيمار مي کنند تا جايگزين مغز استخوان تخريب شده گردد .
      پيوند مغز استخواني را که در آن فرد دهنده شخصي غير از خود بيمار است " پيوند آلوژنئيک " مي نامند ، در نوع ديگري از پيوند مغز استخوان ، که هنوز مطالعه روي آن در حال انجام است ، و پيوند اتولوگ ناميده ميشود مغز استخوان مورد نياز را از بدن خود بيمار برداشت و آنرا  تحت درمان با دارو قرار مي دهند تا سلولهاي سرطاني آ ن  از بين بروند ، پس محصول بدست آمده را منجمد و نگهداري مي کنند .  در مرحله بعد بوسيله مقادير زياد داروهاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني ، مغز استخوان باقي مانده بيمار را تخريب مي کنند . بالاخره مغز استخوان منجمد شده را گرم و با تزريق وريدي وارد بدن فرد مي کنند تا جايگزين مغز استخوان تخريب شده گردد .
    در صورتيکه بيمار بتواند ٥ بار يا بيشتر در سال و آنهم در بيمارستان پيوند مغز استخوان انجام دهد ، شانس بهبودي وي افزايش ميابد .
درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري
درمان  ALL به نوع بيماري ،‌ سن مريض و شرايط کلي وي بستگي دارد .
ممکن است براي درمان بيمار از روشهاي استاندارد بخاطر اثر بخشي آنها در مطالعات گذشته ، استفاده نمود و يا اينکه بيمار را ترغيب به شرکت در آزمونهاي باليني کرد که روي روشهاي نوين درمان کار مي کنند ، البته تمام بيماران با روشهاي استاندارد بطور کامل معالجه نمي شوند و برخي از اين درمانها داراي عوارض جانبي زياد و نامطلوبي هستند . بهمين علت امروز  هدف تحقيقات ، يافتن راههاي جديد براي درمان سرطان بر اساس تازه ترين اطلاعات مي باشد.
لوسمي لنفوبلاستي حاد درمان نشده در بالغين
     درمان احتمالا ، شيمي درماني خواهد بصورت شيمي درماني مغز به تنهايي يا همراه با پرتو درماني مغز يا شيمي درماني فراگير با دوز بالا بمنظور پيشگيري از ابتلا مغز . درمان ممکن است شامل تزريق خون ، تجويز انتي بيوتيک و دستور العملهاي رعايت بهداشت بدن و دندان باشد ، داروهاي جديد  در مرحله آزمايش است ،
لوسمي لنفوبلاستي حاد فروکش يافته در بالغين
درمان ممکن است يکي از موارد زير باشد :
١- شيمي درماني کوتاه مدت ولي با دوز بالا  و متعاقب آن شيمي درماني بلند مدت و با دوز پائين ( در دست مطالعه )
٢- پيوند مغز استخوان آلوژنئيک ( در دست مطالعه )
٣- پيوند مغز استخوان اتولوگ ( در دست مطالعه )
٤- شيمي درماني مغز به تنهايي يا همراه با پرتو درماني مغز و يا شيمي درماني فراگير با دوز بالا بمنظور جلوگيري   از رشد سلولهاي سرطاني در مغز ( پيشگيري دستگاه اعصاب مرکزي ) .
لوسمي لنفوبلاستي حاد راجعه در بالغين
از پرتو درماني براي تخفيف و تسکين علائم استفاده مي کنند ، ممکن است براي بيمار پيوند مغز استخوان انجام شود .
دکتر کورش اسدي