بيماري هوچکين بالغين 
- اطلاعات عمومي
     - بيماري هوچکين چيست ؟
- مرحله بندي بيماري
     - مراحل بيماري هوچکين بالغين
     - مرحله  I
     - مرحله II
     - مرحله III
     - مرحله IV
- نگاهي اجمالي به روشهاي درمان
     - چگونه بيماري هوچکين بالغين مداوا مي شود ؟
     - درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري
- مرحله I از بيماري هوچکين بالغين
     - مرحله IA
     - مرحله IB
- مرحله II از بيماري هوچکين بالغين
     - مرحله IIA
     - مرحله IIB
- مرحله III از بيماري هوچکين بالغين
     - مرحله IIIA
     - مرحله IIIB
- مرحله IV از بيماري هوچکين بالغين
- عود بيماري هوچکين بالغين
اطلاعات عمومي
بيماري هوچکين چيست ؟
بيماري هوچکين نوعي لنفوم است . لنفومها سرطانهايي هستند که در دستگاه لنفاوي بدن ( جزئي از دستگاه ايمني )‌شکل ميگيرند ، دستگاه لنفاوي از لوله هاي باريکي ساخته شده است که همچون رگهاي خوني در تمام بدن منشعب مي شوند . رگهاي لنفاوي مايعي آبکي و بدون رنگ بنام " لنف " هستند که حاوي گلبولهاي سفيد خون بنام " لنفوسيت " مي باشد . در مسير رگهاي لنفاوي ، اندامهاي کوچک لوبيايي شکلي بنام " گره هاي لنفي " يا " غدد لنفاوي " واقع شده اند ، تجمع اين گره ها را بصورت خوشه اي مي توان در زير بغل ، لگن ، گردن و شکم مشاهده نمود . غدد لنفي سازنده  و ذخيره کنندهء سلولهايي هستند که با عفونتها مبارزه مي کنند .
طحال  ( اندامي در قسمت بالاي شکم که سازنده لنفوسيتها و نيز تصفيه کننده خون از سلولهاي خوني پير و فرسوده مي باشد ) ، تيموس ( اندامي کوچک در پشت استخوان جناغ ) و لوزه ها ( اندامي در گلو ) نيز جزئي از دستگاه لنفاوي مي باشند .
از آنجائيکه بافت لنفاوي در اکثر قسمتهاي بدن وجود دارد ،‌بيماري هوچکين مي تواند تقريبا از هر نقطه اي از بدن آغاز شود . سرطان مي تواند به هر قسمت از بدن نظير کبد ، مغز استخوان ( بافت اسفنجي شکل که  داخل استخوانهاي بزرگ قرار دارد و سازنده سلولهاي خوني است ) و طحال منتشر شود .
لنفومها به دو گروه تقسيم مي شوند : بيماري هوچکين و لنفومهاي غير هوچکين . سلولهاي سرطاني در بيماري هوچکين ، نماي خاصي در زير ميکروسکوپ دارند .
بيماري هوچکين بالغين عمدتا بالغين جوان و افراد بالاي  ٥٥ سال را تحت تأثير قرار مي دهد . همچنين ممکن است اين بيماري در افراد مبتلا به سندرم نقص ايمني اکتسابي (AIDS) ديده شود که درمان خاص خود را مي طلبد ، بيماري هوچکين مي تواند در کودکان نيز اتفاق افتد ، درمان سرطان درکودکان با نوع بالغين متفاوت است . در صورتيکه هر يک از علائم زير براي مدتي بيش از ٢ هفته در فردي ديده شود بايد به پزشک مراجعه نمايد :
- بزرگ شدن غير دردناک غدد لنفاوي گردن ،‌ زير بغل يا کشاله ران .
- تب .
- تعريق شبانه .
- خستگي .
- کاهش وزن بدون اينکه فرد رژيم لاغري گرفته باشد .
- خارش پوست .
اگر اين علائم وجود داشته باشد ، پزشک بدقت ناحيه گردن ، زير بغل و کشاله ران را از نظر تورم با وجود غده بررسي مي نمايد . در صورتيکه غدد لنفاوي طبيعي بنظر نرسند ، پزشک تکه کوچکي از آن را برداشته و در زير ميکروسکوپ به مطالعه آن مي پردازد تا دريابد آيا سلولهاي سرطاني وجود دارند يا خير . اين روش " تکه برداري " يا " نمونه برداري " ناميده ميشود . شانس بهبودي ( پيش آگهي ) و انتخاب  شيوه درمان به مرحله استقرار بيماري ( بيماري در يک ناحيه متمرکز است يا در بدن منتشر شده است ) ، اندازه ناحيه بزرگ شده ،‌نتايج آزمايشات خوني ، نوع علائم بيماري ، سن و جنس بيمار و وضعيت عمومي وي بستگي دارد .
مرحله بندي بيماري
مراحل بيماري هوچکين بالغين
بعد از تشخيص بيماري هوچکين ، آزمايشهاي زيادي انجام مي گيرد تا دريابند آيا سرطان محدود به يک ناحيه بوده يا به قسمتهاي ديگر بدن منتشر شده است ، اين کار " مرحله بندي " ناميده  مي شود . پزشک براي طرح ريزي برنامه درمان بيمار بايد از مرحله استقرار سرطان آگاهي داشته باشد .
روشهايي که براي تعيين مرحله بيماري مورد استفاده قرار مي گيرد شامل آزمايشات خوني و شيوه هاي مختلف عکسبرداري با اشعه x  مي باشد . اين کار " مرحله بندي باليني " ناميده ميشود .
در برخي موارد نياز است پزشک با يک عمل جراحي بنام " لاپاروتومي " برشي در روي شکم ايجاد کرده تا به مشاهده مستقيم اندامهاي داخل شکم ، از نظر وجود سرطان در آنها ، بپردازد و در صورت لزوم از بافتهاي مشکوک تکه برداري کرده و با مطالعه آنها در زير ميکروسکوپ دريابد آيا سلولهاي سرطاني وجود دارند يا خير . اين روش " مرحله بندي پاتولوژيک " ناميده مي شود .
هر يک از مراحل بيماري هوچکين بر حسب اينکه " نشانه هاي B " در فردي وجود داشته باشد يا خير به دو گروه
"A" و " B " تقسيم بندي مي شود . " نشانه هاي B " شامل کاهش وزن بيش از ١٠ % در طي ٦ ماه گذشته ، تب با علت ناشناخته غير از بيماري هوچکين و تعريق شبانه که بدن را کاملا خيس مي کند مي باشد . بعنوان مثال اگر فردي در مرحله I بيماري است و نشانه هاي B در وي يافت نمي شود مرحله استقرار بيماري او ، IA خواهد بود . و اگر در مرحله I باشد و نشانه هاي B نيز در او يافت شود مرحله استقرار بيماري در وي IB خواهد بود .
مرحله بندي زير براي بيماري هوچکين مورد استفاده قرار مي گيرد :
مرحله I
          سرطان تنها در غدد لنفاوي يک ناحيه يافت شده و يا فقط در يک ناحيه يا اندامي خارج از غدد لنفاوي وجود دارد .
مرحله II
         وجود هر يک از موارد زير حکايت از مرحله II بيماري دارد :
- سرطان در غدد لنفاوي دو ناحيه يا نواحي بيشتر و در يک طرف ديافراگم وجود دارد . ( عضله نازکي که در زير ريه ها بوده و به فرآيند تنفس کمک مي کند ) .
- سرطان تنها در يک ناحيه يا اندامي خارج از غدد لنفاوي و نيز در گره هاي لنفي اطراف آن وجود دارد . ساير نواحي غدد لنفاوي در همان سمت ديافراگم هم ممکن است حاوي سرطان باشند .
مرحله III
          سرطان در غدد لنفاوي دو طرف ديافراگم يافت مي شود . همچنين سرطان ممکن است به يک ناحيه و يا اندامي نزديک غدد لنفاوي گرفتار و / يا طحال منتشر شده باشد .
مرحله IV
        هر يک از موارد زير نشاندهنده استقرار بيماري در مرحله IV است :
- سرطان به بيش از يک نقطه از يک اندام با ساير اندامهاي خارج از دستگاه لنفاوي منتشر شده است .
- سلولهاي سرطاني ممکن است در غدد لنفاوي نزديک اين اندامها يافت شوند يا نشوند .
- سرطان فقط به يک اندام ، خارج از دستگاه لنفاوي ، انتشار يافته اما غدد لنفاوي دور از اين اندام نيز گرفتار هستند .
عود
منظور از عود سرطان ، بازگشت مجدد آن عليرغم درمان مي باشد ، سرطان ممکن است در همان ناحيه اي که ابتدا آغاز شده بود يافت شود و يا نقطه اي ديگر از يدن شکل گيرد .
نگاهي اجمالي به روشهاي درمان
چگونه بيماري هوچکين بالغين درمان ميشود ؟
روشهاي درماني  متعددي براي بيماران مبتلا به بيماري هوچکين وجود دارد . ٢ نمونه از آنها عبارتند از :
- پرتو درماني ( استفاده از پرتو هاي پر انرژي x يا ساير پرتوها براي کشتن سلولهاي سرطاني و کوچک کردن توده )
- شيمي درماني ( استفاده از داروها براي کشتن سلولهاي سرطاني و کوچک کردن توده ).
در پرتو درماني از پرتوهاي پر انرژي x براي انهدام سلولهاي سرطاني و کوچک نمودن اندازه‌ء توده استفاده ميشود . تابش پرتوها معمولا توسط دستگاهي که خارج از بدن بيمار قرار دارد انجام مي شود ( پرتو درماني خارجي ). عمل پرتوتابي که به گردن ، قفسه سينه ، غدد لنفاوي زير بغل انجام ميشود ، " پرتو درماني پوششي " ناميده ميشود . پرتو درماني پوششي و پرتو درماني غدد لنفاوي بالاي شکم ، طحال و غدد لنفاوي لگن " پرتو تابي  غده اي تام " ناميده ميشود.
در شيمي  درماني از داروها براي بهلاکت رساندن سلولهاي سرطاني و کوچک کردن اندازه ء توده استفاده  ميشود .
شيمي درماني بصورت قرص ، تزريق عضلاني يا وريدي تجويز ميشود . شيمي درماني يک درمان فراگير است زيرا دارو  وارد جريان خون شده ، در تمام بدن سير کرده و سلولهاي سرطاني را هر جا که باشند تحت تأثير قرار مي دهند .
همچنين استفاده از پيوند مغز استخوان براي برخي از بيماران بعنوان يک طرح تحقيقاتي در دست مطالعه است .
پيوند مغز استخوان يک روش درماني نوين بحساب مي آيد . گاهي اوقات بيماري هوچکين به شيمي درماني و پرتو درماني مقاومت نشان مي دهد . در نتيجه ممکن است از مقادير بالاي داروهاي ضد سرطان براي درمان بيماران استفاده شود . از آنجا که مقادير زياد اين داروها باعث تخريب مغز استخوان مي شود ، قبل از شروع درمان مغز استخوان از استخوانها برداشته ميشود . آنرا منجمد مي کنند . سپس بيمار را با مقادير بالاي داروهاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني تحت مداوا قرار مي دهند .  در مرحله آخر مغز استخوان منجمد شده را از حالت يخ زدگي خارج کرده و بوسيله يک سوزن وارد سياهرگ بيمار مي کنند تا جانشين مغز استخوان تخريب شده گردد ، اين روش " پيوند اتولوگ " ناميده مي شود . اگر مغز استخوان از فرد ديگري غير از بيمار گرفته شده باشد آنرا " پيوند آلوژنئيک " مي نامند .
" پيوند سلولهاي مادر خون محيطي "  نوعي ديگر از پيوند اتولوگ مي باشد . خون بيمار از دستگاهي عبور داده ميشود که " سلولهاي مادر " را برداشت مي کند ( سلولهاي نا بالغي که تمام سلولهاي خوني از آنها شکل مي گيرند ) و خون مجددا وارد بدن بيمار مي شود . اين روش " لوکو فرز " (Leukopheresis) ناميده ميشود و معمولا ٣ تا ٤ ساعت بطول مي انجامد . سلولهاي مادر تحت درمان با داروها قرار ميگيرند تا آن سلولهايي که سرطاني هستند کشته شوند . محصول نهايي تا زمان پيوند به بيمار ، منجمد مي شود . اين روش ممکن است به تنهايي يا همراه با پيوند اتولوگ مغز استخوان انجام شود .
در صورتيکه پزشک بتواند اين عمل را در بيمارستان انجام دهد که بيمار قادر به گرفتن ٥ بار پيوند مغز استخوان در سال باشد ، شانس بهبودي بنحو قابل ملاحظه اي افزايش ميابد .
درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري
بيماران ممکن است بوسيله واکسن آنفلوآنزا ، ذات الريه و مننژيت هم قبل از درمان و هم چند سال بعد از آن ، در برابر عفونت ايمن سازي شوند . درمان بيماري هوچکين بالغين به مرحله استقرار بيماري ، نوع سرطان ، سن بيمار ، وضعيت حاملگي فرد ، سابقه عمل جراحي براي تشخيص مرحله بيمار ، علائم و وضعيت عمومي فرد بستگي دارد .
ممکن است براي فرد درمان استاندارد که اثر بخشي آن قبلا ثابت شده است در نظر گرفته شود . يا اينکه بيمار را در مطالعاتي که روي روشهاي نوين درماني تحقيق مي کند ، شرکت داد . البته تمام بيماران با درمان استاندارد مداوا نمي شوند و برخي از اين درمانها عوارض جانبي زيادي دارند . در طي ٥ تا ١٥ سال بعد از درمان ، برخي بيماران مبتلا به نوع ديگري از سرطان مي شوند که مي تواند ناشي از درمان آنها باشد لذا بايد مرتبا با پزشک معالج در ارتباط بود .
بهمين علت اکنون پزشکان روي روشهاي درماني جديد در حال مطالعه هستند .
مرحله I از بيماري هوچکين بالغين
درمان مبتني است بر اينکه آيا بيمار در مرحله IA قرار دارد يا IB و همچنين سرطان در کجا يافت شده است .
مرحله IA
        اگر سرطان در بالاي ديافراگم باشد و بخش وسيعي از قفسه سينه را گرفتار نکرده باشد ، درمان يکي از موارد زير خواهد بود .
١- شيمي درماني ترکيبي و پرتو درماني .
٢- پرتو درماني پوششي به يک ناحيه و غدد لنفاوي بالاي شکم .
٣- فقط پرتو درماني براي يک ناحيه آنهم بعد از عمل جراحي که تشخيص دهنده محل توده کجاست .
٤- آزمونهاي باليني شامل شيمي درماني ترکيبي به تنهايي .
اگر سرطان در بالاي ديافراگم باشد و بخش وسيعي از قفسه سينه را گرفتار کرده باشد ، درمان يکي از موارد زير خواهد بود  :
١- پرتو درماني پوششي همراه با شيمي درماني .
٢- پرتو درماني پوششي به يک ناحيه وسيع و به غدد لنفاوي بالاي شکم .
اگر سرطان در زير ديافراگم باشد ، درمان يکي از موارد زير خواهد بود :
١- پرتو درماني .
٢- شيمي درماني ترکيبي همراه با پرتو درماني .
٣- آزمونهاي باليني شامل شيمي درماني به تنهايي .
مرحله IB
درمان بيمارانيکه داراي " نشانه هاي B " هستند يکي از موارد زير ميباشد
١- شيمي درماني ترکيبي همراه يا بدون پرتو درماني .
٢- استفاده از روشهاي نوين در دست مطالعه شامل شيمي درماني به تنهايي .
مرحله II از بيماري هوچکين بالغين
درمان بستگي به اين دارد که بيمار در مرحله IIA قرار دارد يا IIB و همچنين سرطان در کجا قرار گرفته است .
مرحله IIA
اگر سرطان در بالاي ديافراگم باشد و بخش وسيعي از قفسه سينه را گرفتار نکرده باشد ، درمان يکي از موارد زير خواهد بود :
١- شيمي درماني ترکيبي بهمراه پرتو درماني .
٢- پرتو درماني پوششي به ناحيه مورد نظر و به غدد لنفاوي بالاي شکم .
٣- پرتو درماني پوششي فقط به ناحيه مورد نظر آنهم بعد از عمل جراحي که محل توده را مشخص ميکند .
٤- استفاده از روشهاي نوين در حال مطالعه نظير شيمي درماني ترکيبي به تنهايي .
اگر سرطان در بالاي ديافراگم بوده و بخش وسيعي از قفسه سينه را درگير کرده باشد درمان يکي از موارد زير خواهد بود .
١- پرتو درماني پوششي به ناحيه مورد نظر بهمراه شيمي درماني .
مرحله IIB
درمان بيمارانيکه داراي " نشانه هاي B " هستند يکي از موارد زير ميباشد.
١- شيمي درماني ترکيبي همراه يا بدون پرتو درماني .
٢- استفاده از روشهاي نوين در دست مطالعه شامل شيمي درماني به تنهايي .
مرحله III از بيماري هوچکين بالغين :
درمان به محل قرار گرفتن سرطان و اينکه آيا بيمار در مرحله IIIA مي باشد  يا IIIB بستگي دارد :
مرحله IIIA :
 اگر سرطان بخش وسيعي از قفسه سينه را گرفتار نکرده باشد درمان يکي از موارد زير خواهد بود :
١- شيمي درماني ترکيبي به تنهايي .
٢- شيمي درماني ترکيبي بهمراه پرتو درماني .
٣- استفاده از روشهاي نوين در دست مطالعه شامل شيمي درماني .
مرحله IIIB :
درمان يکي از موارد زير خواهد بود :
١- شيمي درماني ترکيبي همراه با پرتودرماني .
٢- استفاده از روشهاي نوين در دست مطالعه شامل شيمي درماني .
مرحله IV از بيماري هوچکين بالغين :
درمان يکي از موارد زير خواهد بود :
١- شيمي درماني ترکيبي .
٢- شيمي درماني ترکيبي و پرتو درماني .
٣- استفاده از روشهاي جديد در دست مطالعه شامل شيمي درماني همراه با پيوند مغز استخوان .
عود بيماري هوچکين بالغين
درمان سرطان راجعه‌ به اين بستگي دارد که بيماري در بازگشت کدام بخش را گرفتار کرده و آيا قبلا بيمار ، درماني را دريافت کرده است يا خير ؟ اگر درماني را که قبلا بيمار گرفته شامل پرتو درماني بدون شيمي درماني بوده است ، ممکن است براي بيمار شيمي درماني در نظر گرفت .
اگر قبلا به بيمار شيمي درماني بدون پرتو درماني داده شده است و سرطان در بازگشت تنها غدد لنفاوي را تحت تأثير قرار داده ، پرتو درماني به غدد لنفاوي با يا بدون شيمي درماني اضافي ممکن است تجويز شود . اگر سرطان در بازگشت بيش از يک ناحيه را گرفتار کرده ممکن است شيمي درماني بيشتري به بيمار داده شود يا اينکه از روشهاي نوين در دست مطالعه مثل شيمي درماني با مقادير بالا بهمراه پيوند مغز استخوان يا پيوند سلولهاي مادر خون محيطي استفاده شود .

  دکتر کورش اسدي