لوسمي لنفوبلاستي حاد در کودکان : درمان
اطلاعات عمومي
       لوسمي لنفوبلاستي حاد کودکان چيست ؟
مرحله بندي
       مراحل لوسمي لنفوبلاستي حاد در کودکان
       درمان نشده
       فروکش يافته
       راجعه / طغيانگر
نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان
       چگونه لوسمي لنفوبلاستي حاد در کودکان درمان مي شود ؟
       درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري
لوسمي لنفوبلاستي حاد درمان نشده در کودکان
لوسمي لنفوبلاستي حاد فروکش يافته در کودکان
لوسمي لنفوبلاستي حاد راجعه در کودکان
اطلاعات عمومي
لوسمي لنفوبلاستي حاد کودکان چيست ؟
لوسمي لنفوبلاستي حاد کودکان ( که تحت عنوان لوسمي لنفوبلاستي حاد يا ALL نيز ناميده مي شود ) بيماريي است که در آن تعداد بسيار زيادي از گلبولهاي سفيد که وظيفه مبارزه با عفونت را بعهده دارند و " لنفوسيت " ناميده مي شوند و هنوز به طور کامل تکامل نيافته اند در خون و مغز استخوان کودک يافت مي شود .  ALL شايعترين نوع لوسمي در کودکان و همينطور شايعترين سرطان در اطفال مي باشد .
لنفوسيتها توسط مغز استخوان و ساير اندامهاي دستگاه لنفاوي ساخته مي شوند ، مغز استخوان بافت اسفنجي شکلي است که داخل استخوانهاي بزرگ بدن قرار دارد و وظيفه آن ساخت گلبولهاي قرمز ( که حامل اکسيژن و ساير مواد به بافتهاي بدن هستند )
گلبولهاي سفيد ( که با عفونت مبارزه مي کنند ) و پلاکتها ( که خون را منعقد مي سازد ) مي باشد .
بطور طبيعي مغز استخوان ابتدا سلولهايي را بنام " بلاست " توليد مي کند . اين سلولها در اثر رشد و تکامل ، انواع مختلف سلولهاي خوني را با وظايف جداگانه ، بوجود مئ آورند .
دستگاه لنفاوي از لوله هاي نازکي تشکيل شده که همچون رگهاي خوني در تمام بدن پخش مي شوند . رگها يا عروق لنفاوي حامل " لنف " هستند . مايعي آبکي و بي رنگ که حاوي لنفوسيتهاست ، در مسير رگهاي لنفاوي ، اندامهاي کوچک لوبيايي شکلي قرار دارند که " غدد يا گره هاي لنفاوي " ناميده مي شوند ، تجمع خوشه اي شکل اين غدد را مي توان در زير بغل ، لگن ، گردن و شکم ملاحظه نمود. طحال ( اندامي در قسمت بالاي شکم که وظيفه تصفيه خون از سلولهاي مرده و فرسوده را بعهده دارد ) ، تيموس ( عضوي در پشت استخوان جناغ ) و لوزه ها ( اندامهايي در حلق ) بخشهاي ديگري از دستگاه لنفاوي هستند.
لنفوسيتها با ترشح " پادتن " به ميکروبها و عناصر بيماريزا حمله مي کنند . در ALL تکامل لنفوسيتها دچار اختلال شده و تعداد آنها فوق العاده زياد مي شود بطوريکه مي توان آنها را در خون و مغز استخوان مشاهده نمود. علاوه بر اين تجمع اين سلولها در بافتهاي لنفاوي باعث بزرگ شدن اين اندامها مي شود . ازدياد لنفوسيتها ممکن است منجر به کاهش تعداد ساير سلولهاي خوني شود . نتيجه اينکه اگر مغز استخوان کودک نتواند به اندازه کافي گلبول قرمز توليد کند دچار کم خوني شده و اگر نتواند به ميزان مورد نياز پلاکت بسازد به آساني دچار خونريزي و کبودي مي شود .
لنفوسيتهاي سرطاني ممکن است به ساير اندامها مثل نخاع و مغز انتشار يابند . لوسمي ممکن است حاد ( پيشرفت سريع و تعداد بيشتري از سلولهاي سرطاني نسبتا تکامل يافته ) . لوسمي لنفوبلاستي حاد بسرعت پيشرفت کرده و در کودکان و بزرگسالان ديده مي شود . درمان نوع بالغين با لوسمي اطفال متفاوت است .
علائم و نشانه هاي اوليه ALL  ممکن است شبيه آنفلوآنزا يا ديگر بيماريهاي رايج باشد . اين علائم بصورت تب مداوم ،خستگي و ضعف هميشگي ، دردهاي استخواني و مفاصل و يا بزرگ شدن غدد لنفاوي مي باشد ، در صورت وجود اين نشانه ها بايد کودک را نزد پزشک برد تا براي وي آزمايشات خوني درخواست و از تعداد انواع مختلف سلولهاي خوني آگاهي حاصل شود . اگر نتايج آزمايشات غير طبيعي بود ، نمونه برداري از مغز استخوان انجام خواهد شد . اين کار با وارد کردن سوزني به استخوان و برداشتن مقدار کمي از مغز استخوان بمنظور مطالعه در زير ميکروسکوپ ، انجام مي شود . بعد از تکميل آزمايشها پزشک مي تواند نوع لوسمي را تشخيص و بهترين درمان را ارائه دهد .
علاوه بر اين پزشک ممکن است از مايع مغزي - نخاعي ( مايعي که مغز نخاع را در بر مي گيرد ) بوسيله سوزني که از ناحيه کمر طفل وارد نخاع مي کند ، نمونه اي تهيه و به مطالعه آن در زير ميکروسکوپ بپزدازد تا ببيند آيا سلويهاي سرطاني در آن وجود دارد يا خير .
شانس بهبودي کودک ( پيش آگهي ) به سن وي در زمان تشخيص ، تعداد گلبولهاي سفيد خوني در زمان تشخيص ، انتشار بيماري ، خصوصيات زيست شناختي سرطان و چگونگي پاسخ سرطان به درمان ، بستگي دارد .
مرحله بندي
مراحل لوسمي لنفوبلاستي حاد در کودکان
سيستم مرحله بندي خاصي براي لوسمي لنفوبلاستي حاد اطفال وجود ندارد . درمان به سن کودک ، نتايج آزمايشات ، و اينکه آيا طفل قبلا درماني دريافت کرده است يا خير ، بستگي دارد .
درمان نشده
منظور از ALL درمان نشده . اين است که کودک هيچ درماني را جز درمانهائي که براي تخفيف علائم به وي داده شده است دريافت نکرده است . تعداد بسيار زيادي گلبول سفيد در خون و مغز استخوان وجود دارد . ساير علائم و نشانه هاي لوسمي هم ممکن است ديده شود .
فروکش يافته
منظور ALL فروکش يافته ( خاموش ) اين است که درمان داده شده است و تعداد گلبولهاي سفيد و ساير سلولهاي خوني در خون و مغز استخوان در حد طبيعي است ، علائم و نشانه هايي از لوسمي ديده نمي شود .
راجعه / طغيانگر
منظور از لوسمي راجعه ( عود يافته ) اين است که سرطان بعد از يک دوره خاموشي مجددا بازگشته است ، مقصود از لوسمي طغيانگر اين است که سرطان عليرغم درمان وارد مرحله خاموشي ( فروکش يافته ) نمي شود .
نگاهي اجمالي به شيوه هاي درمان
چگونه لوسمي لنفوبلاستي حاد در کودکان درمان مي شود ؟
درمانهايي براي کودکان مبتلا به لوسمي حاد لنفوبلاستي  ALL  وجود دارد . درمان اوليه ALL شيمي درماني است . از پرتو درماني در موارد خاص استفاده مي کنند . مطالعه روي پيوند مغز استخوان در حال انجام است .
در شيمي درماني ، داروها را براي کشتن سلولهاي سرطاني بکار مي گيرند . دارو را ممکن است بصورت خوراکي ، تزريق عضلاني يا وريدي تجويز نمود ، شيمي درماني يک درمان فراگير بحساب مئ ايد زيرا دارو وارد جريان خون شده ، در بدن سير کرده و سلولهاي سرطاني را از بين مي يرد . گاهي داروهاي ضد سرطان را از طريق يک سوزن و از ناحيه کمر وارد مايع مغزي نخاع ( مايع در بر گيرنده مغز و نخاع ) مي کنند . اين روش را شيمي درماني " اينتراتکال "  ( Intrathecal ) مي نامند.
در پرتو درماني با استفاده از اشعه ايکس  يا ساير پرتوهاي پر انرژي سلولهاي سرطاني را کشته و توده را کوچک مي کنند عمل تابش پرتوها توسط دستگاهي که خارج از بدن بيمار قرار دارد انجام مي شود . ( پرتو درماني خارجي ) پيوند مغز استخوان يک روش نوين درماني بحساب مئ آيد . ابتدا تمام مغز استخوان بيمار را بوسيله شيمي درماني با مقادير زياد همراه يا بدون پرتو درماني از بين مي برند . سپس مغز استخوان سالم را از فرد ديگري که مشابهت بافتي زيادي با بدن بيمار دارد تهيه مي کنند . فرد دهنده پيوند ممکن است برادر يا خواهر دو قلوي بيمار ( بهترين حالت) ، برادر يا خواهر  عادي وي و يا يک شخص ديگر باشد ، مغز استخوان سالم را از طريق يک سوزن و از سر سياهرگ به بدن بيمار وارد مي کنند تا جايگزين مغز استخوان تخريب شده گردد . هنگاميکه فرد دهنده پيوند شخصي غير از خود بيمار است ، پيوند حاصله را " آلوژنئيک "  مي نامند .
روش جديدتر پيوند مغز استخوان ، " پيوند اتولوگ " نام دارد که فعلا در مرحله آزمايش است ، در اين روش مغز استخوان بيمار را خارج و آنرا در معرض داروهاي ضد سرطان قرار مي دهند تا سلولهاي بد خيم کشته شوند . سپس محصول بدست آمده را منجمد و نگهداري مي کنند . از سوي ديگر به بيمار مقادير بالاي داروهاي شيمي درماني همراه يا بدون پرتو درماني مي دهند تا باقيمانده مغز استخوان وي تخريب شود . در مرحله آخر مغز استخوان سالم را گرم کرده و بوسيله يک سوزن و از طريق سياهرگ به بدن بيمار مي رسانند تا جانشين مغز استخوان تخريب شده گردد .
بطور کلي درمان ALL شامل ٤ مرحله مي باشد :
مرحله اول يا درمان القايي  : که در آن با استفاده از شيمي درماني اقدام به کشتن هر چه بيشتر سلولهاي سرطاني مي نمايند تا بيمار وارد مرحله فروکش يافته ( خاموش ) شود .
در مرحله دوم که " پيشگيري از ابتلا دستگاه اعصاب مرکزي (CNS) " ناميده مي شود با استفاده از شيمي درماني اينتراتکال و / يا شيمي درماني فراگير با دوز بالا باعث انهدام سلولهاي سرطاني انتشار يافته به مغز مي شود . همچنين ممکن است اين اقدام حتي زمانيکه مغز و نخاع عاري از سلولهاي سرطاني هستند جهت جلوگيري از انتشار سلولهاي سرطاني به آنها انجام شود ، علاوه بر شيمي درماني ممکن است براي اين منظور از پرتو درماني هم استفاده شود .
معمولا مرحله دوم همراه با " درمان استحکامي يا تشديدي " انجام مي شود .
هنگاميکه کودک به مرحله فروکش يافته مي رود و علامت و نشانه اي از لوسمي ديده نمي شود  مرحله سوم درمان يعني درمان استحکامي / تشديدي  با استفاده از دوزهاي بالاي شيمي درماني جهت کشتن سلولهاي سرطاني باقيمانده استفاده مي کنند .
در مرحله چهارم که " درمان نگهدارنده " ناميده مي شود  و بايد سالها ادامه يابد ، با استفاده از شيمي درماني سعي مي کنند بيماري را در وضعيت خاموش نگهدارند .
درمان بر اساس مرحله استقرار بيماري
درمان لوسمي لنفوبلاستي حاد در اطفال به سن کودک و تعداد گلبولهاي سفيد خون در زمان تشخيص بستگي دارد ممکن است براي کودک شما از روشهاي درماني استاندارد که در تعدادي از بيماران و در مطالعات گذشته اثر بخش بوده اند استفاده نمود . و يا اينکه ممکن است شما بپذيريد کودکتان تحت درمان با روشهاي جديد در حال مطالعه قرار گيرد . البته تمام بيماران با درمانهاي استاندارد بطور کامل معالجه نمي شوند و برخي از اين درمانها داراي عوارض جانبي زياد و نامطلوبي هستند . بهمين علت است که اکنون مطالعه روي روشهاي نوين و بر اساس اطلاعات جديد و به روز در مورد ماهيت بيماري ، در حال انجام است .
لوسمي لنفوبلاستي حاد درمان نشده در کودکان
درمان احتمالا شيمي درماني القايي ( درمان القايي ) بمنظور کشتن سلولهاي سرطاني و هدايت بيماري به سوي فروکش کردن خواهد بود. تقريبا در تمام موارد، شيمي درماني القايي هدف فوق را تامين خواهد کرد و همچنين ممکن است شيمي درماني اينتراتکال و / يا شيمي درماني فراگير همراه يا بدون پرتو درماني براي مغز و نخاع جهت جلوگيري از انتشار سلولهاي سرطاني به مغز و طناب نخاعي ، استفاده شود.
اکنون مطالعه روي روشهاي جديد درمان القايي ادامه دارد .
لوسمي لنفوبلاستي حاد فروکش يافته در کودکان
در اين حالت احتمالا درمان انتخابي  جهت از بين بردن سلولهاي سرطاني باقيمانده خواهد بود . همچنين ممکن است در طي اين مرحله از شيمي درماني اينتراتکال و/ يا شيمي درماني فراگير همراه يا بدون پرتو درماني براي مغز و نخاع جهت جلوگيري از انتشار سلولهاي سرطاني به مغز و طناب نخاعي استفاده نمود . معمولا متعاقب درمان استحکامي يا تشديدي ، شيمي درماني تا سالها ادامه مي يابد تا همچنان کودک را در مرحله فروکش يافته نگهدارد .
لوسمي لنفوبلاستي حاد راجعه در کودکان
در اين حالت ، انتخاب درمان به درماني که قبلا کودک شما دريافت کرده است ، اينکه چه مدت بعد از درمان قبلي مجددا بيماري ظاهر شده است و اينکه آيا سلولهاي سرطاني در جاي ديگري غير از مغز استخوان يافت مي شوند بستگي دارد . روش انتخابي احتمالا شيمي درماني اينتراتکال يا فراگير ، پرتو درماني و يا پيوند مغز استخوان خواهد بود.  ممکن است شما بپذيريد که کودکتان تحت درمان با روشهاي نوين شيمي درماني يا پيوند مغز استخوان که هنوز در مرحله آزمايش هستند ، قرار گيرد.
دکتر  کورش اسدي