باروري

 سلولهاي اسپرماتوژنيک Spermatogenic  شديدا در حال تقسيم شدن هستند و بدين دليل داروهاي سيتوتوکسيک موجب بروز ضايعه درآنها مي شوند.   عارضه داروهايي نظير کلرامبوسيل و آندوکسان کم شدن اسپرم Azospermiaاست. مصرف 400 ميلي گرم کلرامبوسيل  اليگواسپرمي Oligospermia  مي دهد که به ندرت برگشت پذير است.

بيوپسي بيضه

 در اين مرحله آتروفي توبول هاي اسپرماتوژن را نشان مي دهد. پي از درمان طولاني با وجود آنکه نعوذ و ميل جنسي باقي مي ماند ولي باروري نادر است. در اين بيماران پس از سال ها که از قطع درمان گذشت به تدريج بيضه کار خود را از سر مي گيرد. Follicle  Stimulating  Hormone(FSH)  در اين بيماران بالاست. سلولهاي ليديگ Leydig  Cells  و سلول هاي سرتولي Sertoli  از نظر بافت شناسي و عملي سالم هستند و مقدار تستوسترون و لوتئينازينگ هورمون Luteinizing  Hormon  طبيعي است.

اگر بيمار جوان مبتلا به سرطان پيش آگاهي درماني خوبي داشته و فرزند نداشته شد مي توان اسپرم اورا قبل از شروع درمان در بانک اسپرم حفظ کرد.

آمنوره و قاعدگي نامرتب از عوارضي است که بيشتر با آندوکسان، کلرامبوسيل و وينبلاستين ديده مي شود. پس از درمان طولاني قاعدگي ممکن است متوقف شود. مقدار متابوليت استروژن در ادرار کم مي شود و مقدار گونادوتروپين در ادرار افزايش پيدا مي کند. آسيب شناسي تخمدان نبودن اوول و فوليکول رسيده را نشان مي دهد. در زناني که مدت درمان کمتر از 9 ماه بوده است عارضه برگشت پذير است.

با وجود اين گزارش حاملگي در حين درمان نادر نيست و بايد به آن توجه داشت.

عوارض درمان بر جنين

 بسياري از داروهاي سيتوتوکسيک در حيوانات آزمايشگاه تراتوژن هستند. بنابراين مساله تجويز اين داروها در 4 ماه اول حاملگي نگراني پديد آورده است. متوترکسات به عنوان يک داروي سقط کننده مصرف شده است و 80 درصد موارد موجب سقط جنين مي شود و جنين هاي سقط نشده دچار مالفورماسيون مانند لب شکري، هيدروسفالي، مننگوآنسفالوسل Meningoencephalocele  و مالفورماسيون جمجمه بوده اند.

بيشترين عارضه در زماني که جنين بين 4 تا 12 هفته عمر داشته، ديده شده است. ولي در سه ماهه دوم مالفوماسيون نادر است و فقط سقط امکان دارد و بچه هايي که از اين گونه مادران متولد مي شوند دچار مالفورماسيون نيستند. پورنيتول نيز موجب سقط يا مالفورماسيون در سه ماه اول حاملگي مي شود ولي در سه ماهه دوم سقط امکان دارد ولي مالفورماسيون ديده نمي شود.

آزاتيوپرين وکورتيکواستروئيد به ندرت ممکن است موجب مالفورماسيون شوند ولي سقط امکان دارد. بايد وجود يک بيماري مهم را درکساني که اينگونه درمانها را مي گيرند و ممکن است آن بيماري موجب سقط شود در نظر داشت.

مصرف داروهاي الکيل کننده در سه ماه اول حاملگي انديکاسيون سقط دارد ولي همواره عامل مالفورماسيون نبوده اند و کودکان سالم از اينگونه مادران متولد شده اند. در بررسي بيماران از 60 زن حامله که در مدت حاملگي اينگونه داروها را مصرف مي کرده اند 4 مورد مالفورماسيون ديده شده است. به طور کلي داروهاي سيتوتوکسيک در انسان خاصيت تراتوژنيک کمتري نسبت به حيوانات دارند.

متوترکسات در اين مورد استثناء است در دوره دوم و سوم حاملگي شانس داشتن يک نوزاد با مالفورماسيون در کساني که اينگونه داروها را مصرف مي کنند مانند اشخاص سالم است و مصرف دارو انديکاسيون سقط جنين ندارد.